• معرفي نشريه
    تخصصی

     به اطلاع می رسند از شماره جدید (شماره 12) عنوان فصلنامه طبق مجوز جدید صادر شده از جانب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی  به :           فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی شناسی متون تغییر یافته است.همچنین ISSN فصلنامه از46456478 به 27834166 تغییر یافته است.

    فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی‌شناسی متون (مجله زبان و ادب فارسی) به منظور توسعه و ترویج ادبیات فارسی و فرهنگ اسلامی-ایرانی، یافته‌های جدید پژوهشی پژوهشگران حوزه زبان و ادبیات فارسی را منتشر می‌کند. پذیرش مقاله در این مجله منوط به رعایت شرایط علمی زیر است:

    1.مقاله باید اصیل، تحلیلی و حاصل تحقیقات علمی نویسنده یا نویسنده باشد.

    2.در نگارش مقاله باید از روش علمی پیروی شود و از منابع اصلی و معتبر به روز استفاده شود.

    3.این مجله کلیه تحقیقات مرتبط با زبان و ادبیات فارسی را پوشش می دهد، اما مقالاتی که در معرض نقد و بررسی قرار می گیرند در اولویت قرار دارند.

    4.رعایت شیوه نامه مجله ضروری است.

          توجه: مقاله پس از دریافت، ابتدا توسط هیئت تحریریه ارزیابی شده و در صورت برخورداری از شرایط لازم برای داوران ارسال خواهد شد. پس از دریافت نظرات و پیشنهادات داوران، نتایج و نمرات اکتسابی مقاله در هیئت تحریریه مطرح می شود و در صورت کسب امتیاز و پذیرش کافی، مقاله منتشر می شود.

     

    -----------------------------------------------------

    این نشریه با احترام به قوانین اخلاق در نشریات ، پیرو قوانین کمیته اخلاق در انتشار است و از آیین نامه اجرایی قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در آثار علمی پیروی می کند .(COPE)

    ----------------------------------------

    اعلام وضعیت دسترسی به مقالات  

    این نشریه دسترسی باز(Open Access) است، به این معنی که تمام محتوا به‌صورت رایگان و بدون هزینه برای کاربر یا مؤسسهٔ او در‌دسترس خواهد بود. کاربران مجاز به خواندن، دانلود، کپی، توزیع، چاپ، جستجو یا پیوند به متن کامل مقالات با ذکر منابع هستند و می‌توانند از مقالات منتشر‌‌شده برای هر هدف قانونی دیگری بدون اجازۀ قبلی از ناشر یا نویسنده استفاده کنند.

    ----------------------------------------

     اختیار غیرتجاری -غیر اشتقاقی Cc-By-NC- 

    ---------------------------------------------------

    این نشریه سرقت ادبی را با نرم‌افزار مشابهت‌یاب (همتاجو) بررسی می‌کند


    آخرین مقالات منتشر شده

    • دسترسی آزاد مقاله

      1 - بررسی تطبیقی یک شعر از علی باباچاهی و شمس لنگرودی بر اساس نظریه ی ریزوماتیک ژیل دلوز
      بهزاد خواجات
      شماره 4 , دوره 4 , زمستان 1400
      ژیل دلوز(Gilles Deleuse) از متفکران بنام معاصر است که نظریه ی ریزوماتیک او(که در مقابل نظریه ی درختی قرار می گیرد) همواره از سوی اندیشمندان مورد توجه و واکاوی قرار گرفته است.دلوز و فلکس گاتاری( Flex Guattari) بمثابه ی دو فیلسوف پساساختارگرا سال ها با یکدیگر همکاری کرده چکیده کامل
      ژیل دلوز(Gilles Deleuse) از متفکران بنام معاصر است که نظریه ی ریزوماتیک او(که در مقابل نظریه ی درختی قرار می گیرد) همواره از سوی اندیشمندان مورد توجه و واکاوی قرار گرفته است.دلوز و فلکس گاتاری( Flex Guattari) بمثابه ی دو فیلسوف پساساختارگرا سال ها با یکدیگر همکاری کرده و به بسط این نظریه در سویه های مختلف پرداخته اند.البته دامنه ی آرای دلوز وسیع است و به مباحث مختلفی مرتبط می شود.طبق این نظریه (که به سامانه های معرفتی و هنری مختلف قابل تعمیم است)انگاره های معطوف به کلیت یکپارچه، تک ریشه ای و تمرکزگرا مورد بازبینی قرار گرفته و به جای آن بافتار غیرخطی،تجربه ورز و سیال و متکثر می نشیند.از سوی دیگر در شعر پسامدرنیستی ایران که از اوایل دهه ی هفتاد خورشیدی اعلام حضور می کند، این رویکردها و چالش ها چه از نظر تجارب شاعران و چه در مباحث نظری و بوطیقای شعر دوران، مشهود و مبسوط است و بدین ترتیب می توان برای فهم بهتر هویت شعر پسامدرنیستی در مقابل شعر سنتی و حتی مدرن از این نظریه مدد گرفت. در این مقاله ضمن تشریح آرای دلوز درخصوص رویکرد ریزوماتیک در مقابل درختی، دو شعر از این دو نحله ی فکری و ادبی در شعر امروز به طور تطبیقی بررسی و تلاش شده است که مهم ترین تفاوت های این دو شیوه بر حسب ده عنوان طبقه بندی و تشریح شود. علی باباچاهی، نماینده ی شعر پسامدرنیستی و شمس لنگرودی نماینده ی جریانی موسوم به "ساده نویسی"، به دلیل کثرت آثار،اشتهار و وزن ادبی انتخاب نگارنده برای توضیح این وضعیت بوده اند. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      2 - بن‌مایه‌های فکری اثرگذار در شعر حکیم سنایی غزنوی
      حسنا  محمدزاده
      شماره 4 , دوره 4 , زمستان 1400
      چکیده سنايي غزنوی، عارف حکیم و شاعری است که ابتکار شعر عارفانه و حکیمانه فارسی را در اختیار دارد و حال و هوایی تازه را در ادبیات فارسی ایجاد کرده‌است و به نوعی دوران ساز است. کسی که توانسته به خوبی قالب‌های شعر فارسی، بالاخص مثنوی و قصیده را در خدمت معانی عرفانی و شعر چکیده کامل
      چکیده سنايي غزنوی، عارف حکیم و شاعری است که ابتکار شعر عارفانه و حکیمانه فارسی را در اختیار دارد و حال و هوایی تازه را در ادبیات فارسی ایجاد کرده‌است و به نوعی دوران ساز است. کسی که توانسته به خوبی قالب‌های شعر فارسی، بالاخص مثنوی و قصیده را در خدمت معانی عرفانی و شعر تعلیمی قرار دهد. اغراق نیست اگر بگوییم شعر عرفانی ایران با جایگاه و مرتبه‌ای که دارد، مدیون نبوغ سنایی است. او شاعری برخوردار از روحی زلال و شفاف است، که نه از رهگذر دینداری جماعت، بلکه از رهگذر دین خود و با برداشت خاص خود با خدا، انسان و اجتماع، روبه‌رو می‌شود. در حالی که شاعران هم‌دورة وی، معمولا در دربارها به مدح و ستايش شاهان و اربابان زور و زر مشغول و ملازمان همیشگی درگاه سلاطين بوده‌اند و زندگي‌شان از راه دريافت صله تأمين مي‌شده‌است؛ سنايي، با اندیشه‌های منحصرش، اوضاع نابسامان روزگار خويش را مورد نقد قرار داده‌است. این پژوهش به بررسی و طبقه‌بندی بن‌مایه‌های فکری اثرگذار در شعر و جهان‌بینی سنایی پرداخته‌است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      3 - بررسی و تحلیل باورهای عامیانه و اساطیری ایرانی در نفثه المصدور
      خدابخش اسداللهی علیرضا کاظمی ها
      شماره 4 , دوره 4 , زمستان 1400
      ایرانیان، از گذشته های کهن، باورهایی را به عنوان اعتقادات خود در جامعه و خانواده در ذهن داشته اند.این باورها، قطعاً سرچشمه هایی نیز داشته و علّتی برای تشکیل مطالبی در باب آن ها و شاخ و برگ دادن یا ندادن بدین مطالب، وجود داشته است. مثلاً می توان به موجودی موهوم همچون « چکیده کامل
      ایرانیان، از گذشته های کهن، باورهایی را به عنوان اعتقادات خود در جامعه و خانواده در ذهن داشته اند.این باورها، قطعاً سرچشمه هایی نیز داشته و علّتی برای تشکیل مطالبی در باب آن ها و شاخ و برگ دادن یا ندادن بدین مطالب، وجود داشته است. مثلاً می توان به موجودی موهوم همچون «سیمرغ» یا «اژدها» اشاره کرد که از روزگار پیش از هخامنشیان در ایران و حتّی سایر ملل رواج داشته و هم اکنون نیز متداول است. همانگونه که همگان نیز به خوبی بدین مسأله واقفند، غیر ممکن است که بتوان اثری از آثار ادبا را یافت که کاملاً خالی از این مطالب باشد اما یقیناً هرچه به گذشته های دورتر برویم، به دلیل کمبود وسایل پیشرفته- که امروزه بشر از آن برخوردار است- بیشتر و بیشتر، شاهد اشاعه ی باورهای عامیانه و گاه مطلقاً خرافی در باب برخی امور یا موجودات خواهیم بود. یکی از متونی که در آن می توان بدین باورها دست پیدا کرد، نفثه المصدور است. این اثر با تمام تصنّع و ثقالتی که در عبارات خود دارد، فاکتورها و عناصر و مواردی را درخود گنجانده است که یک یه یک، حاکی از وجود چنین باورهایی در باب موجودات موهوم و یا باورهایی اسطوره ای و عامیانه در باب موجوداتی حقیقی و واقعی است. لذا بر آن شدیم تا در این جستار به استخراج این فاکتورها از متن کتاب مذکور و بررسی و تحلیل و گاه تبیین ریشه ی آن ها بپردازیم. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      4 - تحلیل بلاغی اشعارهوشنگ ابتهاج بر پایه ی هنجارگریزی معنایی با تکیه بر دفتر« سیاه مشق»
      سعید محمدی کیش حمیرا خانجانی
      شماره 4 , دوره 4 , زمستان 1400
      توانایی برقراری ارتباط از جمله امکاناتی است که بشر به بلندای تاریخ از آن در گفتار و نوشتار استفاده کرده است، در این میان، آرایش سخن نیز همواره مورد توجه سخن وران بوده است؛ بنابراین در تمامی آثار بزرگان پیرایگی و آراستگی کلام وجود دارد. در مراتب گوناگون زیبا سازی اثر هنر چکیده کامل
      توانایی برقراری ارتباط از جمله امکاناتی است که بشر به بلندای تاریخ از آن در گفتار و نوشتار استفاده کرده است، در این میان، آرایش سخن نیز همواره مورد توجه سخن وران بوده است؛ بنابراین در تمامی آثار بزرگان پیرایگی و آراستگی کلام وجود دارد. در مراتب گوناگون زیبا سازی اثر هنری، هنجارگریزی یکی از شیوه‌ های آشنایی ‌زدایی و موضوعات نقد ادبی در مکتب فرمالیسم روس است. در هنجارگريزي معنايي شاعر بر اساس قواعـد معنايي حـاكم بـر زبان هنجار، از دو روش همنشيني و جانشيني كمك مي‌گيرد. با توجه به اينكه حوزه‌ی معنا بيش از ديگر سطوح زبان در برجسته‌ سازي مـورد نظر اسـت، هر شاعري كه بتواند بر حسب توانايي هاي ذوقي و علمي خود در اين زمينه موفّق باشد، از اشعار ناب تري برخوردار خواهد بود. یعنی شاعر یا نویسنده در عین بیان موضوع به دنبال زیباتر بیان کردن آن نیز می باشد. در بررسی های زبانی و پژوهش های ادبی فارسی نیز نگرش فرمالیست ها، جایگاه ویژه ای پیدا کرده است. این پژوهش با بررسی هنجارگریزی معنایی و تحلیل چگونگی به‌ کارگیری عناصر هنجارگریزی معنایی در شعر هوشنگ ابتهاج به گونه‌هاي مختلف هنجارگريزي معنايي از جمله تشبيه، استعاره، كنايه، مجـاز، ايهام، تضـاد، پارادوكس در صد غزل هوشنگ ابتهاج می پردازد. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      5 - بررسی خودشیفتگی و فرافکنی در حکایت نخچیران و شیر مثنوی معنوی
      محمد کریمی بدریه  قوامی
      شماره 4 , دوره 4 , زمستان 1400
      واژۀ نارسیسم در معنی خودشیفتگی را اولین بار فروید به¬کار برد. البتّه دیگران، قبل از فروید، آن را در معنی خودپرستی و تحقیر کننده، برای توصیف نگرش روانی در روان‌شناسی بالینی مطرح کرده¬اند. این اختلال شخصیت در بسیاری از موارد منجر به فرافکنی می¬شود. فرافکنی یکی از مکانیسم¬ چکیده کامل
      واژۀ نارسیسم در معنی خودشیفتگی را اولین بار فروید به¬کار برد. البتّه دیگران، قبل از فروید، آن را در معنی خودپرستی و تحقیر کننده، برای توصیف نگرش روانی در روان‌شناسی بالینی مطرح کرده¬اند. این اختلال شخصیت در بسیاری از موارد منجر به فرافکنی می¬شود. فرافکنی یکی از مکانیسم¬های روان¬شناسی است که از طریق آن می¬توان به ضمیر و درون انسان¬ها پی برد و شناخت نسبی از شخصیت آن¬ها به دست آورد. مولانا جلال¬الدین محمد بلخی در آثار خود به ویژه در مثنوی معنوی به جنبۀ روان¬شناختی رفتار انسان توجّه کرده¬است. در این مقاله برآنیم، خودشیفتگی و فرافکنی را به عنوان یکی از مفاهیم نوین روانشناسی، در حکایت نخچیران و شیر مثنوی معنوی، با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه¬ای، مورد بررسی و تحلیل قرار دهیم. یافته¬ها نشان می¬دهد که مولانا، شخصیت خودشیفته را، مشکل کلّی بشریت می¬داند و می‌خواهد به شیوه‌ای راهکاری برای آن بیابد. سراسر مثنوی مبارزه با خودشیفتگی و غرور است. در حکایت، شیر با خویشتن خود دیدار می¬کند و به حقیقت خود می¬رسد. درواقع، خرگوش شیر را نکشت، خشم و خود¬شیفتگی شیر و عدم توکّل او به خداوند، موجب غفلت و در نهایت هلاکش شد. مسالۀ دیدار در زبان مولانا، گاه با تعابیر و نشانه هایی همچون: آب، چشمه، جویبار، چهره، عکس خود را در آب دیدن و ... بیان می¬شود که افسانۀ نارسیس را در عالم اسطوره تداعی می¬کند. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      6 - تقابل های دوگانه در اشعار دفاع مقدّس
      زیبا  اسماعیلی معصومه  خجسته
      شماره 4 , دوره 4 , زمستان 1400
      تقابل های دوگانه از جمله عوامل زبانی است که با تأثیرگذاری در سطح نحوی و فکری یک اثر، ساختار آن را هنری تر می سازد و در بررسی های معناشناختی و ساختاری از عناصر بنیادین دستیابی به ساختار و جهان فکر و اندیشۀ آثار ادبی است. در این تحقیق که با روش کتابخانه ای و با هدف شناخت چکیده کامل
      تقابل های دوگانه از جمله عوامل زبانی است که با تأثیرگذاری در سطح نحوی و فکری یک اثر، ساختار آن را هنری تر می سازد و در بررسی های معناشناختی و ساختاری از عناصر بنیادین دستیابی به ساختار و جهان فکر و اندیشۀ آثار ادبی است. در این تحقیق که با روش کتابخانه ای و با هدف شناخت هر چه بهتر دنیای شعری شاعران دفاع مقدّس انجام پذیرفته است، تلاش شده تا اشعار این دوره با رویکرد توصیفی – تحلیلی، براساس تقابل‌های دوگانه بررسی گردد. بدین منظور1340 جفت واژه متقابل، همراه با بسامد آن ها در شعر سه تن از شاعران برجسته این دوره ( قیصرامین‌پور، عبدالجبارکاکایی و علیرضا قزوه) استخراج و بر اساس انواع تقابل‌ها طبقه‌بندی گردید. بررسی و تحلیل داده‌ها نشان داد که انواع تقابل‌ها (مدرّج، مکمّل، دوسویه، جهتی و غیره) در شعر این دوره یافت می شود و تقابل های مکمّل و ضمنی بیشترین بسامد را دارند. نتیجه دیگری که در بررسی این اشعار حاصل شد این است که در سطح محتوایی نیز مفاهیم و اندیشه‌هایی در تقابل با یکدیگر قرارگرفته اند و می توان گفت کاربرد تقابل ها به فرایند معناسازی و برجسته‌سازی مفاهیم مربوط به جنگ، دفاع مقدّس و مسایل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی مدنظر شاعران کمک شایانی کرده و توانسته است دغدغه های ذهنی شاعران را از طریق برجسته سازی منتقل کند. نکته قابل توجه دیگر در کاربرد تقابل ها این است که در ساختار صورخیال اشعار نیز تأثیر بسزایی دارند و پایه بعضی صنایع ادبی مانند تلمیح، تشبیه،جناس، استعاره و غیره قرارگرفته اند. جزييات مقاله
    پربازدیدترین مقالات

    • دسترسی آزاد مقاله

      1 - بررسی و تحلیل ویژگی‌های ساختاری و شگردهای زبانیِ «داستانِ خسرو» نوشتۀ عبدالحسین وجدانی
      حمزه محمدی ده‌چشمه فرزاد محمدی
      شماره 1 , دوره 2 , بهار 1400
      عبدالحسین وجدانی یکی از نویسندگان برجستۀ ایران، در داستان‌هایش بـه تحـوّلات سیاسـی، فرهنگـی و اجتماعی انسان معاصر نظر دارد. در آثارِ وی به‌راحتی مـی‌تـوان نمودهـای فراوانـی از فرهنـگ، هویّت، اخلاق، مردم‌داری، مذهب را که مطابق با سِرِشتِ مردم ایران‌زمین اسـت، مشـاهده کرد چکیده کامل
      عبدالحسین وجدانی یکی از نویسندگان برجستۀ ایران، در داستان‌هایش بـه تحـوّلات سیاسـی، فرهنگـی و اجتماعی انسان معاصر نظر دارد. در آثارِ وی به‌راحتی مـی‌تـوان نمودهـای فراوانـی از فرهنـگ، هویّت، اخلاق، مردم‌داری، مذهب را که مطابق با سِرِشتِ مردم ایران‌زمین اسـت، مشـاهده کرد. داستانِ «خسرو» سومین داستان از مجموعه داستان «عموغلام» تنها مجموعۀ داستانی وجدانی است. این داستان از زبان اوّل شخص نقل می‌شود، امّا شخصیّتِ راوی در مقابل شخصیّت اصلیِ داستان یعنی خسرو، رنگ می‌بازد. راوی که در دوران تحصیلات ابتدایی با خسرو هم‌کلاس بوده، روزی او را در خیابان می‌بیند؛ «شیرۀ تریاک، آن شیرِ بی‌باک را چون اسکلتی وحشتناک ساخته بود.» آن‌گاه خاطرات دورانِ جوانی او را بازگو می‌کند و در لَفافۀ داستان، درون-مایۀ این اثر را که طرحِ یکی از مشکلات فرهنگی-اجتماعی عصرِ ما و آثار مخرّب و زیان‌بارِ اعتیاد است، به میان می‌آورد و در پایان توصیه می‌کند که از همنشینِ بد باید دوری کرد. از آن‌جا که داستان، منعکس‌کنندۀ مسائل مهمّ اجتماعی در هر دوره و زمان است، این پژوهش به روش توصیفی و تحلیل محتوا «داستانِ خسرو» نوشتۀ عبدالحسین وجدانی را مورد تجزیه و تحلیل و نقد قرار داده و با بررس این اثر، ویژگی‌ها و ظرافت‌های زبانیِ آن و نیز شگردهایِ خاصّ نویسنده برای اَدایِ مقصودِ خود را بیان کرده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که وجدانی با استفاده از ظرفیّت‌های ادبی و شگردهای زبانی مانند تشبیه، کنایه، طنز، اصطلاحات عامیانه توانسته است خوانندۀ داستان را با خود همراه و پیام نهایی (تأثیرِ همنشینِ بَد) را به او اِلقا کند. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      2 - طنین سوررئالیسم غربی در صدای پای آب سپهری
      مهرداد آقائی فاضل عباس اده سوسن  غایبزاده
      شماره 1 , دوره 3 , بهار 1400
      چکیده سوررئالیسم با تمام شبهه¬ها و سردرگمی¬های خود چنان آتشی بر جان ادبیات انداخته که همچون سیلی ویرانگر خاوران را به¬سان باختران درنوردیده و شوری به همه عالم زده است. سهراب سپهری، شاعر و نقاش و طبیعت‌گرای ایرانی، طی سفرهایی که به شرق و غرب عالم داشت و نیز آشنایی او ب چکیده کامل
      چکیده سوررئالیسم با تمام شبهه¬ها و سردرگمی¬های خود چنان آتشی بر جان ادبیات انداخته که همچون سیلی ویرانگر خاوران را به¬سان باختران درنوردیده و شوری به همه عالم زده است. سهراب سپهری، شاعر و نقاش و طبیعت‌گرای ایرانی، طی سفرهایی که به شرق و غرب عالم داشت و نیز آشنایی او با عرفان شرقی و مکتب‌های ادبیات غرب باعث شد که در شعر او الهامات سوررئالیستی جلوه-گری کند. این مقاله بر آن است که ضمن معرفی مکتب سوررئالیسم به بررسی ویژگی¬های آن در شعر «صدای پای آب» سپهری بپردازد. با توجه به شواهد موجود در این شعر مشهور، این نتیجه حاصل شد که سپهری در سبک شعری خود در«صدای پای آب» بسیاری از اصول و مبانی سوررئالیستی را درنوردیده و پا به عرصه فراواقعیت¬هایی نهاده که حتی خود غربی¬ها هم به آن دست نیازیده¬اند. هدف از این پژوهش، ترسیم جهان واقعی با زبانی فراواقعی و رسیدن به حقیقت برتر از طریق امور ذهنی و روحی، با بهره¬گیری از مکتب سوررئالیسم در این اثر شاعر مذکور است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      3 - بررسي و مقایسه¬ی رابطة متقابل جهان‌نگري و صنايع بديعي در اشعار سهراب سپهری و محمدرضا شفیعی کدکنی ( با استفاده از نظريّة ساختارگرايي تكويني لوسین گولدمن)
      دکتر ساره  تربیت محمد عنایتی قادیکلایی
      شماره 1 , دوره 1 , زمستان 1397
      با مطالعه و بررسي آثاري كه پيرامون نقد ادبي نگاشته شده‌اند، مي‌توان دو رويكرد عمده را از يكديگر متمايز كرد: در رويكرد اوّل، اثر و متن ادبي، تنها انعكاس¬دهنده¬ی ذهنيّت مؤلّف خويش دانسته شده و متن، تابعي از عوامل تعيين‌كننده¬ی بيروني است. رويكرد دوم امّا بر خلاف رويكرد او چکیده کامل
      با مطالعه و بررسي آثاري كه پيرامون نقد ادبي نگاشته شده‌اند، مي‌توان دو رويكرد عمده را از يكديگر متمايز كرد: در رويكرد اوّل، اثر و متن ادبي، تنها انعكاس¬دهنده¬ی ذهنيّت مؤلّف خويش دانسته شده و متن، تابعي از عوامل تعيين‌كننده¬ی بيروني است. رويكرد دوم امّا بر خلاف رويكرد اوّل، محوريّت را به متن و اثر ادبي می¬دهد و ادبيات را تنها يك مسأله¬ی زباني مي‌داند. با این وجود، برخی از صاحب نظران مانند آلبر كامو و لوسين گلدمن در ادبیات غربی و صائب تبریزی و دكتر شفيعي كدكني در ادب فارسی، اعتقادي به جدايي لفظ (متن) و محتوا (درون¬مايه) ندارند. این گروه برآنند که زبان و اندیشه دو روی یک سکه¬اند و نمی¬توان آن‌ها را جدای از هم انگاشت. در مقاله‌ی حاضر با استفاده از نظريّه¬ی ساختارگرايي تكويني لوسين‌گلدمن، متفكّر و جامعه‌شناس مجارستاني، رابطه¬ی متقابل صنايع بديعي (به عنوان يكي از عناصر لفظي متن) در شعر سهراب سپهری و محمدرضا شفیعی کدکنی با جهان¬نگری (درون¬مايه‌هاي فكري) آن‌ها مورد بررسي و مقایسه قرار گرفت. شیوه‌ی پژوهش، تحلیل محتوا بر اساس مطالعات کتابخانه ای و هدف اصلی مقاله نشان دادن میزان تأثیر متقابل زبان و معنا در شعر این دو شاعر معاصر است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      4 - بررسی معانی واژۀ «باز» بر پایۀ محور هم‌نشینی در تاریخ بلعمی
      ابراهیم  استاجی ریحانه صادقی
      شماره 1 , دوره 1 , زمستان 1397
      هدف از پژوهش حاضر بررسی و نقش مؤثر پیشوند «باز» در تاریخ بلعمی به عنوان یکی از ذخایر گران¬بهای نثر کهن فارسی دری است تا با توجه به آن، بارهای مختلف معنایی هر واژه درون نظام معنایی و در رابطه با محور هم¬نشینی کلمات بر روی زنجیرۀ گفتار مشخص شود و ابهام معنایی جملات رفع گر چکیده کامل
      هدف از پژوهش حاضر بررسی و نقش مؤثر پیشوند «باز» در تاریخ بلعمی به عنوان یکی از ذخایر گران¬بهای نثر کهن فارسی دری است تا با توجه به آن، بارهای مختلف معنایی هر واژه درون نظام معنایی و در رابطه با محور هم¬نشینی کلمات بر روی زنجیرۀ گفتار مشخص شود و ابهام معنایی جملات رفع گردد. تنوع به¬کارگیری پیشوند «باز» در تاریخ بلعمی افعالی تازه با معانی جدید به¬وجود آورده¬است. در تاریخ بلعمی، «باز» در حالت اسم یا مصدر، صفت، قید، حرف اضافه و پیشوند فعل مرکب کاربرد دارد. در مقام¬ پیشوندی فعل مرکب به دو صورت نمود پیدا می¬کند؛ یکی با تغییر در معنای اصلی فعل و دیگری بدون تغییر در معنای آن. مهم¬تر آن¬که کاربرد یک فعل پیشوندی یکسان در جملات گوناگون باعث تنوع معنا و کاربردهای مختلف آن گردیده که نشان می¬دهد هدف بلعمی بیان دقیق معنای فعل در متن جمله بوده‌است. در این مقاله با استفاده از روش تحلیل و توصیف داده‌ها به معانی تازه‌ای از پیشوند «باز» در ترکیب با کلمات دست خواهیم یافت. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      5 - رابطه شاهان اشکانی با پهلوانان دوره کیانی
      مصطفی  سعادت
      شماره 2 , دوره 2 , تابستان 1400
      برخی پژوهشگران معتقدند که گروهی از پهلوانان کیانی شاهان (یا شاهزادگان) اشکانی هستند که در کسوت پهلوانان کیانی به داستان‏های ملی راه یافته‏اند. هدف عمده نوشته‏ی حاضر اینست که آیا واقعا برخی از اشکانیان پس از کندن کسوت شاهی، جامه‏ی پهلوانی پوشیده و به داستان‏های حماسی ایر چکیده کامل
      برخی پژوهشگران معتقدند که گروهی از پهلوانان کیانی شاهان (یا شاهزادگان) اشکانی هستند که در کسوت پهلوانان کیانی به داستان‏های ملی راه یافته‏اند. هدف عمده نوشته‏ی حاضر اینست که آیا واقعا برخی از اشکانیان پس از کندن کسوت شاهی، جامه‏ی پهلوانی پوشیده و به داستان‏های حماسی ایران راه یافته‏اند؟ این تغییر در زمان اشکانیان یا ساسانیان رخ داده است. اگر در زمان اشکانیان رخ داده، اشخاصی که ادعا می‏شود وارد داستان‏ها شده‏اند، باید دارای محبوبیتی فوق‏العاده بین مردم بوده باشند تا با ورود آنان به داستان‏ها، باعث افزایش جذابیت و اقبال مردم به داستان‏ها شده باشد. شاهان دوره اشکانیان که ادعا شده است که به کسوت پهلوانی در آمده‏اند، نشانی از دلیری و جانفشانی برای اعتلای فرهنگی کشور دیده نمی‏شود، اعمالشان منطقی و زمامداریشان همراه با عدالت و مردمداری نیست. این تغییرات نمی‏تواند مربوط به دوران ساسانیان باشد. از اشکانیان شاه و شاهزاده‏ای را نمی‏شناسیم که از چنان محبوبیتی برخوردار بوده باشد که ساسانیان موفق نشده باشند وی را از خاطره جمعی بزدایند. اگر از اشکانیان فرد بسیار محبویی وجود داشته، پذیرفتنی نیست که ساسانیان، اجازه داده باشند او به عنوان پهلوانی کیانی وارد داستان‏ها شود. نام، ابزار شناسایی افراد است. دلیلی ندارد که نام افراد عادی با شاهان و پهلوانان نتواند همسان باشد و عجیب نیست که نام‏هایی برای مدت طولانی در جامعه‏ای رواج داشته باشد. علیرغم اینکه قهرمانان دوره کیانی می‏توانند واقعیت تاریخی داشته باشند، ولی یکسان پنداری برخی از آنان با شخصیت‏های دوره اشکانی صحیح نیست. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      6 - نقد اخلاقی کتاب جغرافیای تاریخی سرزمین¬های آباد: آثارالبلاد و اخبارالعباد زکریای قزوینی
      لیلا اقبالی احمد آبادی دکتر آسیه  ذبیح نیا
      شماره 1 , دوره 1 , زمستان 1397
      آثارالبلاد و اخبارالعباد از زکریای قزوینی، یکی از مهم¬ترین کتاب جغرافیای تاریخی سرزمین¬های آباد است. که در سال 674ه. ق به زبان عربی به رشته نگارش درآمده و دارای سه پیشگفتار و هفت عنوان دربارۀ هفت منطقه است. يكى از امتيازاتى كه آثار البلاد را متمايز مى‌سازد توصیف و تأثی چکیده کامل
      آثارالبلاد و اخبارالعباد از زکریای قزوینی، یکی از مهم¬ترین کتاب جغرافیای تاریخی سرزمین¬های آباد است. که در سال 674ه. ق به زبان عربی به رشته نگارش درآمده و دارای سه پیشگفتار و هفت عنوان دربارۀ هفت منطقه است. يكى از امتيازاتى كه آثار البلاد را متمايز مى‌سازد توصیف و تأثیر آب و هوا ی بلاد بر خلُقیات و شخصیت افرادی است که در آن ولایات و مناطق زندگی می کنند. این اثر دارای رویکردی مذهبی و اخلاقی است وآموزه¬های دینی و مضامین تربیتی در آن مورد توجه قرار گرفته شده و نویسنده بیشتر برآن تأکید ورزیده است. موضوعاتی نظیر راست¬گویی، خوش¬رفتاری و نیکوکاری در فحوای کلام قزوینی به خوبی مشهود است. در مجموع می توان گفت، کلام نافذو زبان صمیمی قزوینی در بیان آموزه¬های تعلیمی و اخلاقی سبب گیرایی و همگانی شدن کتاب وی شده است. مهم ترین نتیجۀ مبحث مقاله دراینست که قزوینی یکی از روش¬های اصلاح جامعۀخود را آگاهی بخشی وتبیین فضایل اخلاقی می¬داند وبه همین منظور در اکثر مطالب کتاب خود ضمن تأکید بر دانش¬اندوزی و خرد¬گرایی مخاطب را به کسب فضایل ودوری از رذایل تشویق وترغیب نموده است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      7 - تشبیه ، قالب تصویر ساز در غزل وحشی بافقی
      آیت شوکتی علیرضا تایوغ
      شماره 1 , دوره 1 , زمستان 1397
      تصویر، اگر اساس شعر نباشد ، یکی از عناصر اصلی سازندة آن است ؛ شاعران با آفرینش تصاویر شعری خود ضمن آن که توان خیال¬پردازی خود را به نمایش می¬گذارند ، گرایش-های فردی و نیز سبک شخصی و دوره¬ای خویش را نیز نمایان می¬کنند . این پژوهش با عنوان « تشبیه ، قالب تصویر ساز در غزل چکیده کامل
      تصویر، اگر اساس شعر نباشد ، یکی از عناصر اصلی سازندة آن است ؛ شاعران با آفرینش تصاویر شعری خود ضمن آن که توان خیال¬پردازی خود را به نمایش می¬گذارند ، گرایش-های فردی و نیز سبک شخصی و دوره¬ای خویش را نیز نمایان می¬کنند . این پژوهش با عنوان « تشبیه ، قالب تصویر ساز در غزل وحشی» ، غزلیات این شاعر را از نظرگاه کمیّت و کیفیّت انواع تصاویر مورد بررسی قرار داده است و با بهره¬گیـری از ملاحظات سبک شناسانه مشخص می¬سازد کـه این شاعـر اوج تصویر¬آفرینی خود را در غزلیاتش نمایان ساخته و با توجه به گرایش او به ساده¬گویی، تشبیه را تقریباً به میزان استعاره استفاده کرده است . جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      8 - تعالیم اخلاقی و آموزه¬های تربیتی در مثنوی سلسله¬الذهب جامی
      برات محمدی مریم  حداد خانشان
      شماره 1 , دوره 2 , بهار 1400
      عبدالرحمان جامی از شاعران پرکار قرن نهم هجری است که پیرو شاعران پیشین خویش در ادب تعلیمی، عرفانی و غنایی شعر سروده است.در این مقاله، مثنوی سلسله¬الذهب وی به لحاظ دارا بودن مباحث تعلیمی و آموزه¬های اخلاقی بررسی شده است. نتیجه¬ی این بررسی نشان می¬دهد جامی همچون عارف و موع چکیده کامل
      عبدالرحمان جامی از شاعران پرکار قرن نهم هجری است که پیرو شاعران پیشین خویش در ادب تعلیمی، عرفانی و غنایی شعر سروده است.در این مقاله، مثنوی سلسله¬الذهب وی به لحاظ دارا بودن مباحث تعلیمی و آموزه¬های اخلاقی بررسی شده است. نتیجه¬ی این بررسی نشان می¬دهد جامی همچون عارف و موعظه¬گر دینی سعی کرده تمامی تعالیم دینی و اخلاقی را به مخاطب بیاموزد، همچنین همچون جامعه¬شناس در اجتماعش ظاهر شده و سعی دارد با انتقاد از نابه¬سامانی¬های اجتماعی، دینی و عرفانی جامعه¬اش، تعالیم و آموزه¬های اخلاقی را به مخاطبش منتقل کند. اندیشه¬ی تعلیمی او با انتقاد همراه است و به صورت مستقیم و غیر مستقیم با حکایت¬های تمثیلی سعی دارد مفاهیم خود را به مخاطب القا کند. نگاه انتقادی او بیشتر متوجه صوفیان ظاهرپرست ریاکار است که با ظاهرپرستی در دین، اخلاق انسانی را تباه می¬کنند، پادشاهان نیز در دفتر سوم مورد توجه او هستند و جامی با حکایت¬ها و داستان¬هایی اصول اخلاقی را به آنها تعلیم داده است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      9 - سبک شناسی نحوی سوانح العشاق احمد غزّالی و عبهرالعاشقین روزبهان بقلی(با رویکرد نقش گرا)
      آزاده شریفی
      شماره 2 , دوره 2 , تابستان 1400
      سوانح¬ العشاق احمد غزّالی (م 520) سلسله جنبان رسایل مستقلی است که به زبان فارسی درباره «عشق» نوشته شده-اند. احمد غزّالی در این اثر مفهوم عشق را فراتر از حدود زمینی و آسمانی بازتعریف کرده و گفتمانی صوفیانه با محوریت آن پدید آورده است. این گفتمان در رسایل متأثر از سوانح، چکیده کامل
      سوانح¬ العشاق احمد غزّالی (م 520) سلسله جنبان رسایل مستقلی است که به زبان فارسی درباره «عشق» نوشته شده-اند. احمد غزّالی در این اثر مفهوم عشق را فراتر از حدود زمینی و آسمانی بازتعریف کرده و گفتمانی صوفیانه با محوریت آن پدید آورده است. این گفتمان در رسایل متأثر از سوانح، مانند عبهرالعاشقین روزبهان بقلی،تکمیل شده و از همین طریق به شعرفارسی نیز راه یافته¬است. با وجود این، زبان پیچیده و ارزش¬های ادبی این دو رساله مانع از توجه به نظریه¬پردازی¬های مؤلفان آن شده و پژوهش¬های عرفانی عمدتاً این آثار را متونی شاعرانه ، مبتنی بر تجربه شخصی و در نتیجه فاقد چهارچوب فکری مشخّص ارزیابی کرده¬اند.در این مقاله، با به¬کارگیری ابزارهای زبان¬شناسی نقش¬گرا از جمله مفهوم «بافت موقعیت» و تحلیل «فرانقش اندیشگانی» ، جنبه تبیینی و نظریه¬پردازانه این دو متن آشکار و رابطه متقابل آن با بافت فرهنگی قرن ششم بازنموده شده است. هدف از مقایسه دو متن نشان دادن امتداد گفتمان عشق سوانح در رساله¬های بعدی و روند تکوین و تحوّل گفتمان عشق در آغاز و پایان قرن ششم بوده است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      10 - مولفه¬های ادب غنایی در تاریخ بیهقی
      دکتر محمدامیر مشهدی رمضان مجوزی
      شماره 1 , دوره 1 , زمستان 1397
      ادبیّات غنایی دربرگیرندۀ موضوعاتی همچون عشق، وصف، مدح، مرثیه، شادی‌نامه، عرفان و ... است و به¬طور کلی هر نوع نوشته‌ یا اثری که در آن به بازتاب عواطف و احساسات اشخاص پرداخته¬شده باشد را شامل می‌شود؛ یعنی تمام احساسات از لطیف¬ترین تا درشت¬ترین آن¬ها با همة واقعیّاتی که و چکیده کامل
      ادبیّات غنایی دربرگیرندۀ موضوعاتی همچون عشق، وصف، مدح، مرثیه، شادی‌نامه، عرفان و ... است و به¬طور کلی هر نوع نوشته‌ یا اثری که در آن به بازتاب عواطف و احساسات اشخاص پرداخته¬شده باشد را شامل می‌شود؛ یعنی تمام احساسات از لطیف¬ترین تا درشت¬ترین آن¬ها با همة واقعیّاتی که وجود¬دارد. در هر نوع ادبی می‌توان ردپایی از احساسات و عواطف اشخاص را دریافت. تلاش نگارندگان در این جستار برآن است تا مولفه¬های ادب غنایی را در تاریخ بیهقی به روش تحلیل و توصیف با استفاده از منابع کتابخانه¬ای مورد بررسی قرار دهند و در پایان بسامد هریک از مولفه¬ها را ارائه نمایند. در تاریخ بیهقی مباحثی مانند شادی، شور و شوق، اعیاد، مجالس عروسی و شراب‌خواری، شکار امیران غزنوی و نیز لحظات تأسّف بار اعدام اشخاص مهم، مرگ اطرافیان و مراثی را می‌توان به¬وفور یافت که تخیّل نویسنده در آفرینش حوادث و قهرمانان آن صحنه¬هایی بدیع از ادب غنایی را رقم زده¬است. گاهي خواننده با خواندن داستاني چون بر دار کردن حسنك وزير، به گريه مي‌افتد و گاهي با بيان شيرين آن سراپاي وجودش را تعجب و شگفتی فرامی¬گیرد كه اين خود هنري بزرگ محسوب می‌شود؛ این احساسات همان موضوعات ادبیّات غنایی است که در تاریخ بیهقی نمود داشته و بخش¬هایی از این اثر را در حیطة این نوع ادبی قرار می¬دهد. جزييات مقاله
    مقالات در انتظار انتشار

    • دسترسی آزاد مقاله

      1 - بررسی عوامل غرابت صنعت تشبیه در دیوان عبدالواسع جَبَلی
      لیلا امیری زهرا ریاحی زمین
      عبدالواسع جبلی از شاعران قرن ششم هجری است که اکثریت محققان او را در تغییر سبک شعر فارسی از خراسانی به عراقی سهیم دانسته¬اند. این مقاله بر آن است تا عوامل غرابت صنعت تشبیه را در دیوان او با روش تحقیق کیفی، از نوع تحلیلی- توصیفی و شیوه¬ی متن¬پژوهی بررسی کند. در موارد لزوم چکیده کامل
      عبدالواسع جبلی از شاعران قرن ششم هجری است که اکثریت محققان او را در تغییر سبک شعر فارسی از خراسانی به عراقی سهیم دانسته¬اند. این مقاله بر آن است تا عوامل غرابت صنعت تشبیه را در دیوان او با روش تحقیق کیفی، از نوع تحلیلی- توصیفی و شیوه¬ی متن¬پژوهی بررسی کند. در موارد لزوم از روش¬های مقایسه¬ای و آمارگیری نیز استفاده شده است. واکاوی اشعار عبدالواسع جبلی نشان می¬دهد فراخوانی مشبهٌ¬به¬هایِ زنجیره¬ایِ هم¬خانواده که مناسباتی با هم دارند، همزمانی ذکر یک مشبهٌ-بهِ یکسان برای دو مشبه و با دو وجه¬شبه متفاوت در یک بیت، تشبیهات عکس و تعویض جای مشبه و مشبهٌ¬به، تشبیهات حروفی و تنوّع و گوناگونی مشبه و مشبهٌ¬به، از جمله دلایل غرابت تشبیه در اشعار او هستند؛ تا جایی که بتوان گفت شاعر از تشبیه بیش از آن که یک آرایه¬ی ادبی و در جهت زیبایی-آفرینی باشد، به عنوان یک صنعت و به منظور فضل¬فروشی و اظهار تفاخر بهره گرفته و محتوای مسلّطِ مدح در دیوان او در زیر لایه¬ای از تشبیهات غریب، متکلّف، متصنّع و مفاخره¬آمیز نهان شده است. جزييات مقاله
  • صاحب امتیاز
    انجمن علمی قندپارسی
    مدير مسئول
    دکتر آرش امرایی (دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر)
    سردبیر
    دکتر سید احمد حسینی کازرونی (استاد دانشگاه آزاد اسلامی بوشهر)
    مدیر داخلی
    فتح الله آسترکی (دانشگاه خوارزمی )
    هیئت تحریریه
    دکتر سیداحمد حسینی کازرونی (استاد دانشگاه آزاد اسلامی بوشهر ) دکترمحمود رضایی دشت ارژنه (استاد دانشگاه شیراز) دکتر محمدرضا موحدی (دانشیار دانشگاه قم) دکتر قاسم صحرایی (دانشیار دانشگاه لرستان ) دکتر پروین گلی زاده (دانشیار دانشگاه شهید چمران اهواز ) دکتر علی نوری خاتونبانی (دانشیار دانشگاه لرستان) دکتر ابراهیم محمدی (دانشیار دانشگاه بیرجند) دکتر محمدنور عالم (دانشیار دانشگاه چیتاکنگ) دکتر سیف الدین میرزازاده (دانشیار پژوهشگاه زبان و ادبیات رودکی ) دکتر رسول بلاوی (دانشیار دانشگاه خلیج فارس) دکتر اسمعیل نرماشیری (دانشیار دانشگاه ولایت ) دکتر شفتالو گلمدوف (دانشیار دانشگاه تورنتو )
    شاپا: 27834166
    شاپا الکترونیکی:27834166
    پست الکترونیک
    parsijournal@gmail.com //// info@qparsi.ir
    آدرس
    خرمشهر بلوار علی ابن ابیطالب دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر کوی اساتید کوچه ارغوان واحد 15
    تلفن
    09163675702

    جستجو

    آمار مقالات

    تعداد دوره‌ها 4
    تعداد شماره ها 13
    مقالات چاپ شده 93
    تعداد نویسندگان 221
    تعداد مشاهده مقاله 131743
    تعداد دانلود مقاله 12898
    تعداد مقالات ارسال شده 182
    تعداد مقالات رد شده 76
    تعداد مقالات پذیرفته شده 92
    درصد پذیرش 50 %
    زمان پذیرش(روز) 125
    تعداد داوران 67
    آخرین به روزرسانی 1401/03/07