آخرین اخبار نشریه
  • معرفي نشريه

    فصلنامه تخصصی زبان و ادبیات فارسی در نظر دارد مقالات پژوهشی استادان ، دانشجویان و علاقمندان به زبان و ادبیات فارسی را پس از انجام داوری به چاپ برساند.

     

    این نشریه با احترام به قوانین اخلاق در نشریات ، پیرو قوانین کمیته اخلاق در انتشار است و از آیین نامه اجرایی قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در آثار علمی پیروی می کند .(COPE)

     

    اعلام وضعیت دسترسی به مقالات  

    این نشریه دسترسی باز(Open Access) است. به عبارتی دسترسی به کلیه مقالات منتشر شده در این فصلنامه بلافاصله از تاریخ انتشار آزاد است و هزینه ای برای بارگیری مقالات پرداخت نمی شود. همه مخاطبان مجله می توانند بدون اجازه از فصلنامه کلیه مقالات منتشر شده را دانلود، چاپ، توزیع نمایند. بدیهی است استفاده از این مقالات در سندهای علمی با استناد به آنها آزاد است.


    آخرین مقالات منتشر شده

    • دسترسی آزاد مقاله

      1 - بررسی موسیقی شعر دیوان عمعق بخاری
      موسی کرمی عبدالعظیم زارهشی
      شماره 2 , دوره 4 , تابستان 1400
      چکیده راز ماندگاری سخن منظوم را باید درابعاد متعدد و با رویکردهای مختلف مورد واکاوی قرار داد. یکی از این ابعاد، بررسی «موسیقی شعر» با رویکرد زیبا شناختی است. از شاخه های موسیقی شعر، موسیقی درونی و معنوی آن است. موسیقی درونی آرایه هایی همچون: «تکرار، تجنیس، ترصیع، موازن چکیده کامل
      چکیده راز ماندگاری سخن منظوم را باید درابعاد متعدد و با رویکردهای مختلف مورد واکاوی قرار داد. یکی از این ابعاد، بررسی «موسیقی شعر» با رویکرد زیبا شناختی است. از شاخه های موسیقی شعر، موسیقی درونی و معنوی آن است. موسیقی درونی آرایه هایی همچون: «تکرار، تجنیس، ترصیع، موازنه، ازدواج، سَر بُنی، بُن سری و ...» و موسیقی‌معنوی شامل: «تضاد، تناسب، ایهام، تلمیح، اغراق، حس آمیزی و ...) است. این پژوهش با شیوۀ توصیفی و تحلیلی به دنبال مطالعۀ گونه های متنوع موسیقی‌ درونی و معنوی اشعار عمعق بخاری به عنوان شاعری شاخص است. حاصل آنکه در بخش موسیقی درونی آرایة «تکرار» با میزان 52% بیشترین بسامد و آرایة «تشابه الاطراف»(تسبیغ) با میزان 8/1% کمترین بسامد را دارد. همچنین در بخش موسیقی معنوی آرایه «مراعات النظیر»(همبستگی) با میزان آن 8/34% بیشترین بسامد را دارد و کمترین بسامد با میزان 14/0% از آن آرایة «سوال و جواب» است. بررسی بسامد انواع آرایه های لفظی و معنوی در شعر عمعق بخاری، بی تکلفی او را در شاعری خاطرنشان می کند و نشان می دهد او شاعری صنعت اندیش نیست و موسیقی شعر او در نتیجۀ شعر اوست نه برعکس. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      2 - تحليل محتوايي داستان سال هاي ابري
      مریم محمدزاده جمیله  خاک نژاد
      شماره 2 , دوره 4 , تابستان 1400
      با توجّه به اين كه بررسي محتوايي، بررسي اثر از نظر دو عنصر درون¬مايه و موضوع است،‌ در اين پژوهش با روش توصيفي- تحليلي به بررسي محتوايي رمان سالهاي ابري پرداخته ايم تا گامي در راه شناساندن ادبيّات داستاني ايران برداريم كه هنوز بسياري از زواياي آن ناشناخته مانده است. ياف چکیده کامل
      با توجّه به اين كه بررسي محتوايي، بررسي اثر از نظر دو عنصر درون¬مايه و موضوع است،‌ در اين پژوهش با روش توصيفي- تحليلي به بررسي محتوايي رمان سالهاي ابري پرداخته ايم تا گامي در راه شناساندن ادبيّات داستاني ايران برداريم كه هنوز بسياري از زواياي آن ناشناخته مانده است. يافته¬ها نشان مي دهد كه جامعه گرایی و اعتقاد به تعهّد اجتماعی به عنوان وظیفۀ عمدۀ هنر و ادبیّات که نویسندۀ مردمی و متعهّد معاصر، علی اشرف درویشیان در بیشتر آثارش همواره سر سپردۀ آن بود، سبب شده که محتوا و زمینه¬های معنایی را در داستان هاي خود مورد توجّه قرار دهد. موضوع اصلي سال هاي ابري، مبارزة سياسي است و از لحاظ درون¬مايه از جنبه هاي مختلف سياسي، تاريخي و اجتماعي قابل بررسي است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      3 - بررسی رویکردهای سنّتی سبک شناسی در خمسه نظامی
      محمد کریمی شراره الهامی
      شماره 2 , دوره 4 , تابستان 1400
      سبک و سبک شناسی از مباحث داراز دامن و گستردۀ حوزۀ ادبیات و نقد ادبی است که با تاریخ ادبیات و زبان شناسی نیز پیوند دارد. از اینرو بررسی سبک شناسانۀ متون نظم و نثر ادبی و دیدگاه¬های شاعران و نویسندگان از اهمیّت خاصی برخوردار است که همواره مورد توجّه محققان و پژوهشگران اعص چکیده کامل
      سبک و سبک شناسی از مباحث داراز دامن و گستردۀ حوزۀ ادبیات و نقد ادبی است که با تاریخ ادبیات و زبان شناسی نیز پیوند دارد. از اینرو بررسی سبک شناسانۀ متون نظم و نثر ادبی و دیدگاه¬های شاعران و نویسندگان از اهمیّت خاصی برخوردار است که همواره مورد توجّه محققان و پژوهشگران اعصار گذشته و روزگار معاصر بوده¬است. در این مقاله برآنیم تا با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و روش تحلیلی – توصیفی، پس از تعریف اصطلاحات و رویکردهای سبک‌شناسی سنّتی و زیر مجموعه¬های آن (سبک شناسی شمّی، عاطفی، بیانی و تفسیری)، شواهدی از خمسۀ نظامی گنجه¬ای بیاوریم و از این راه دیدگاه‌ها و نگاه تازه و نو او را دربارۀ شعر و شاعری، براساس آن رویکردها، بررسی کنیم. یافته‌ها نشان¬ می‌دهد که نظامی گنجه¬ای شاعر برجسته و سبک‌سازی است که شیوۀ شاعری خاص خود را داشته¬است. او با خلّاقیت در ساختن ترکیبات خاص و تازه (اشتقاق و مرکب‌سازی)، ابداع معانی جدید و مضامین نو، دقّت در وصف، تصویر جزئیات و توصیف‌های زیبا و دقیق، انتخاب الفاظ و چینش مناسب در محور همنشینی و جانشینی، به کار بردن تشبیهات و استعارات مطبوع و دل¬انگیز، اطناب، تناسب و تکرار دست به ابتکاراتی زده¬¬است و با هنجارگریزی شیوۀ بیان مخصوص (سبک شخصی) خود را یافته و سبک نو و طرز جدید خود را بنیان نهاده¬است و در طول دوران، پیروان و مقلّدان بسیاری نیز یافته¬است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      4 - ناراستی و پنهان‌کاری شخصیت ها در داستان رستم و سهراب از منظر ادب تعلیمی
      محمداکبر سپاهی سعید دامنی
      شماره 2 , دوره 4 , تابستان 1400
      شاهنامه نامدارترین اثر حماسی ایران است. آثاری نظیر شاهنامه، در کنار روایت داستان‌های پهلوانی، با نشاندن هنجارها و ناهنجاری‌ها در مقابل هم، وظیفۀ تعلیم نیکی‌ها را نیز انجام می‌دهند. داستان نبرد رستم و سهراب اگر چه بخش کوچکی از شاهنامه است امّا از مشهورترین داستان‌های این چکیده کامل
      شاهنامه نامدارترین اثر حماسی ایران است. آثاری نظیر شاهنامه، در کنار روایت داستان‌های پهلوانی، با نشاندن هنجارها و ناهنجاری‌ها در مقابل هم، وظیفۀ تعلیم نیکی‌ها را نیز انجام می‌دهند. داستان نبرد رستم و سهراب اگر چه بخش کوچکی از شاهنامه است امّا از مشهورترین داستان‌های این کتاب است. این نوشتار، داستان رستم و سهراب شاهنامۀ فردوسی را از منظر ادبیات تعلیمی و مبحث راستگویی، می‌نگرد. در یک نگاه گذرا و سرسری به داستان رستم و سهراب، با توجه به آغاز و پایان داستان، خواننده گمان می‌کند که فردوسی هم همانند تصوّر بسیاری از مردم آن روزگار، تقدیر را بدون نقش فعّال آدمی، مهم‌ترین عامل بروز فاجعه مرگ سهراب قلمداد می‌کند امّا با نگاهی دقیق‌تر به داستان به نظر می‌رسد که فردوسی، در چینش مکالمات اشخاص این داستان، نشان می‌دهد که همگی در پنهان کردن حقیقت، دست دارند و همین کارهای آن‌ها در وارونه ‌نشان دادن حقایق دست به دست هم داده و به بروز فاجعه منتهی شده است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      5 - نفی انتساب عجایب الدنیا به ابوالمؤید بلخی بر اساس شواهد تاریخی و متنی
      رادمان رسولی مهربانی محمدجواد احمدی‌زاده
      شماره 2 , دوره 4 , تابستان 1400
      پژوهشگران دربارهٔ کتاب عجایب الدنیا دو نظر دارند، عده‌ای آن را بازنویسی کتاب عجایب بر و بحر از ابوالمؤید بلخی می‌دانند و عده‌ای دیگر آن را کتابی مستقل می‌دانند که یکی از منابعش کتابی از ابوالمؤید بلخی بوده است. باتوجه‌به اطلاعاتی که در صدر و مقدمهٔ سه نسخهٔ بازمانده از چکیده کامل
      پژوهشگران دربارهٔ کتاب عجایب الدنیا دو نظر دارند، عده‌ای آن را بازنویسی کتاب عجایب بر و بحر از ابوالمؤید بلخی می‌دانند و عده‌ای دیگر آن را کتابی مستقل می‌دانند که یکی از منابعش کتابی از ابوالمؤید بلخی بوده است. باتوجه‌به اطلاعاتی که در صدر و مقدمهٔ سه نسخهٔ بازمانده از متن آمده، سبک نوشتاری متن، اطلاعاتی که در تاریخ سیستان دربارهٔ ابوالمؤید آمده، و نیز آنچه نویسندهٔ عجایب الدنیا در میان حکایات از خودش گفته، و درنهایت حکایات مشابهی که در این کتاب و گرشاسپ‌نامه آمده است، نشان داده شده که این کتاب بازنویسی کتاب ابوالمؤید نیست، بلکه عجایب الدنیا کتابی مستقل است و فقط یکی از منابع مؤلف آن، ابن‌محدث تبریزی، کتابی از ابوالمؤید، به اقرب احتمال کتاب گرشاسپ، بوده است و همان‌طور که مؤلف از ابوالمؤید نقل کرده از دیگرانی چون نجیب همدانی هم با ساختاری یکسان مطالبی را نقل کرده است. می‌توان احتمال داد که چون در طول زمان خطبهٔ نسخه از بین رفته، توضیحاتی که مؤلف در ابتدای اولین حکایت باقی‌مانده از متن دربارهٔ ابومطیع بلخی داده بوده، به‌اشتباه خطبهٔ کتاب فرض شده و بعدا به دلیل نقل مطالبی از ابوالمؤید در عجایب الدنیا و نیز شهرت او، کتاب به ابوالمؤید بلخی منسوب شده است. ذکر نام «ابوالمؤید ابومطیع بلخی» در یکی از نسخ شاهدی بر این ماجراست. دلایلی که دیگر پژوهشگران در انتساب اثر به ابوالمؤید ذکر کرده‌اند، همگی ضعف‌هایی دارند و کافی نیستند. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      6 - مقایسۀ مفاهیم و شیوه‌های آموزش در شاهنامه فردوسی بر پایۀ آموزه‌های زال و بزرگمهر
      نیلوفرسادات عبدالهی
      شماره 2 , دوره 4 , تابستان 1400
      شاهنامۀ فردوسی از جمله متون شاخص ادبیات فارسی است که در قالب داستان‌ها، مفاهیم آموزشی و اخلاقی را هم بیان می‌کند. از این روی برخی بخش‌های شاهنامه همچون متون ادب تعلیمی کاربرد آموزشی دارد. یکی از این بخش‌ها مجالس بزرگمهر در دورۀ پادشاهی نوشین‌روان است. مجلس‌گویی یکی از ش چکیده کامل
      شاهنامۀ فردوسی از جمله متون شاخص ادبیات فارسی است که در قالب داستان‌ها، مفاهیم آموزشی و اخلاقی را هم بیان می‌کند. از این روی برخی بخش‌های شاهنامه همچون متون ادب تعلیمی کاربرد آموزشی دارد. یکی از این بخش‌ها مجالس بزرگمهر در دورۀ پادشاهی نوشین‌روان است. مجلس‌گویی یکی از شیوه‌های پند و اندرز است که عموماً در دربار شاهان مورد استفاده بوده و در رأس آن فردی دانا حضور داشته که با نصایح خود حاضران را بهره‌مند می‌ساخته و این پندها برای بهره‌مندی دیگران ثبت می‌شده است. اندرزهای بزرگمهر با موضوع اخلاق فردی و اجتماعی، به صورت مدون و با استفاده از شگردهای سخنوری (که سخنش را تأثیرگذارتر می‌کند)، بیان می‌شود. در این مقاله محتوای مجالس بزرگمهر را با نگاهی توصیفی، تقسیم‌بندی و تحلیل کرده‌ایم. همچنین به بیان جایگاه آموزشی اخلاق آموزشی و آموزش اخلاق در شاهنامه پرداخته‌ایم. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      7 - نقد ترجمه منظوم شواربي از غزل اول و سوم حافظ بر پایه الگوی گيدئون توری
      فاضل عباس زاده
      شماره 2 , دوره 4 , تابستان 1400
      بسياري از آثار برجسته ادبيات فارسي به زبان عربي ترجمه شده است؛ از جمله اين آثار مي¬توان به ترجمه ديوان حافظ اشاره کرد، که توسط مترجم توانمند مصری، امین الشواربی به عربی بازگردانده شده است. اين ترجمه، چهارده غزل از غزل¬های شیوا خواجه شيرازي را به منظوم ترجمه کرده است و ب چکیده کامل
      بسياري از آثار برجسته ادبيات فارسي به زبان عربي ترجمه شده است؛ از جمله اين آثار مي¬توان به ترجمه ديوان حافظ اشاره کرد، که توسط مترجم توانمند مصری، امین الشواربی به عربی بازگردانده شده است. اين ترجمه، چهارده غزل از غزل¬های شیوا خواجه شيرازي را به منظوم ترجمه کرده است و باقی را به نثر برگردانده است. با توجه به دشواری ترجمه منظوم و عدم برقراری تعادل لازم میان متن مبدأ و متن مقصد، ضرورت دارد تا چنین ترجمه¬هایی با رویکردهای مقصدگرایانه ارزیابی گردد که الگو و تئوری گیدئون توری بر حسب این رویکرد شکل گرفته است. در این تئوری به بررسی ترجمه و تغییرات سازنده و مخرب آن در چندین لایه پردخته می¬شود. بدین¬سان پژوهش حاضر، با توجه به دشواری ترجمه منظوم و اهمیت خاص غزلیات حافظ، که از زبان و تعبیر متفاوت برخوردار است، به بررسی ترجمه¬ منظوم "امين الشورابي" از غزل اول (ألا یا أيها الساقي...) و سوم (اگر آن ترک شیرازی...) حافظ، در پرتو ديدگاه مقصدگرایانه گیدئون توری می¬پردازد. يافته¬هاي پژوهش نشان مي¬دهد، ترجمه منظوم کاريست بس دشوار که سبب بروز لغزش¬هاي فرواني مي¬شود، امين الشواربي در مجموع ستودني عمل کرده است و لغزش¬هاي ترجمه منظوم وی متناسب با تئوری مقصدگرایی گیدئون توری که جواز استفاده از برخی تفاوت¬ها را به مترجم می¬دهد، اندک است. اما این ترجمه¬ها، در برخي موارد از تغییرات مخربی برخوردار است و موجب از بين رفتن زيبايي¬هاي متن و وارونه کردن معاني و محتوایی ابيات شده است که نمي¬توان بسادگي از اين خطاها چشم پوشي کرد. جزييات مقاله
    پربازدیدترین مقالات

    • دسترسی آزاد مقاله

      1 - طنین سوررئالیسم غربی در صدای پای آب سپهری
      مهرداد آقائی فاضل عباس اده سوسن  غایبزاده
      شماره 1 , دوره 3 , بهار 1400
      چکیده سوررئالیسم با تمام شبهه¬ها و سردرگمی¬های خود چنان آتشی بر جان ادبیات انداخته که همچون سیلی ویرانگر خاوران را به¬سان باختران درنوردیده و شوری به همه عالم زده است. سهراب سپهری، شاعر و نقاش و طبیعت‌گرای ایرانی، طی سفرهایی که به شرق و غرب عالم داشت و نیز آشنایی او ب چکیده کامل
      چکیده سوررئالیسم با تمام شبهه¬ها و سردرگمی¬های خود چنان آتشی بر جان ادبیات انداخته که همچون سیلی ویرانگر خاوران را به¬سان باختران درنوردیده و شوری به همه عالم زده است. سهراب سپهری، شاعر و نقاش و طبیعت‌گرای ایرانی، طی سفرهایی که به شرق و غرب عالم داشت و نیز آشنایی او با عرفان شرقی و مکتب‌های ادبیات غرب باعث شد که در شعر او الهامات سوررئالیستی جلوه-گری کند. این مقاله بر آن است که ضمن معرفی مکتب سوررئالیسم به بررسی ویژگی¬های آن در شعر «صدای پای آب» سپهری بپردازد. با توجه به شواهد موجود در این شعر مشهور، این نتیجه حاصل شد که سپهری در سبک شعری خود در«صدای پای آب» بسیاری از اصول و مبانی سوررئالیستی را درنوردیده و پا به عرصه فراواقعیت¬هایی نهاده که حتی خود غربی¬ها هم به آن دست نیازیده¬اند. هدف از این پژوهش، ترسیم جهان واقعی با زبانی فراواقعی و رسیدن به حقیقت برتر از طریق امور ذهنی و روحی، با بهره¬گیری از مکتب سوررئالیسم در این اثر شاعر مذکور است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      2 - بررسی و تحلیل ویژگی‌های ساختاری و شگردهای زبانیِ «داستانِ خسرو» نوشتۀ عبدالحسین وجدانی
      حمزه محمدی ده‌چشمه فرزاد محمدی
      شماره 1 , دوره 2 , بهار 1400
      عبدالحسین وجدانی یکی از نویسندگان برجستۀ ایران، در داستان‌هایش بـه تحـوّلات سیاسـی، فرهنگـی و اجتماعی انسان معاصر نظر دارد. در آثارِ وی به‌راحتی مـی‌تـوان نمودهـای فراوانـی از فرهنـگ، هویّت، اخلاق، مردم‌داری، مذهب را که مطابق با سِرِشتِ مردم ایران‌زمین اسـت، مشـاهده کرد چکیده کامل
      عبدالحسین وجدانی یکی از نویسندگان برجستۀ ایران، در داستان‌هایش بـه تحـوّلات سیاسـی، فرهنگـی و اجتماعی انسان معاصر نظر دارد. در آثارِ وی به‌راحتی مـی‌تـوان نمودهـای فراوانـی از فرهنـگ، هویّت، اخلاق، مردم‌داری، مذهب را که مطابق با سِرِشتِ مردم ایران‌زمین اسـت، مشـاهده کرد. داستانِ «خسرو» سومین داستان از مجموعه داستان «عموغلام» تنها مجموعۀ داستانی وجدانی است. این داستان از زبان اوّل شخص نقل می‌شود، امّا شخصیّتِ راوی در مقابل شخصیّت اصلیِ داستان یعنی خسرو، رنگ می‌بازد. راوی که در دوران تحصیلات ابتدایی با خسرو هم‌کلاس بوده، روزی او را در خیابان می‌بیند؛ «شیرۀ تریاک، آن شیرِ بی‌باک را چون اسکلتی وحشتناک ساخته بود.» آن‌گاه خاطرات دورانِ جوانی او را بازگو می‌کند و در لَفافۀ داستان، درون-مایۀ این اثر را که طرحِ یکی از مشکلات فرهنگی-اجتماعی عصرِ ما و آثار مخرّب و زیان‌بارِ اعتیاد است، به میان می‌آورد و در پایان توصیه می‌کند که از همنشینِ بد باید دوری کرد. از آن‌جا که داستان، منعکس‌کنندۀ مسائل مهمّ اجتماعی در هر دوره و زمان است، این پژوهش به روش توصیفی و تحلیل محتوا «داستانِ خسرو» نوشتۀ عبدالحسین وجدانی را مورد تجزیه و تحلیل و نقد قرار داده و با بررس این اثر، ویژگی‌ها و ظرافت‌های زبانیِ آن و نیز شگردهایِ خاصّ نویسنده برای اَدایِ مقصودِ خود را بیان کرده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که وجدانی با استفاده از ظرفیّت‌های ادبی و شگردهای زبانی مانند تشبیه، کنایه، طنز، اصطلاحات عامیانه توانسته است خوانندۀ داستان را با خود همراه و پیام نهایی (تأثیرِ همنشینِ بَد) را به او اِلقا کند. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      3 - تشبیه ، قالب تصویر ساز در غزل وحشی بافقی
      آیت شوکتی علیرضا تایوغ
      شماره 1 , دوره 1 , زمستان 1397
      تصویر، اگر اساس شعر نباشد ، یکی از عناصر اصلی سازندة آن است ؛ شاعران با آفرینش تصاویر شعری خود ضمن آن که توان خیال¬پردازی خود را به نمایش می¬گذارند ، گرایش-های فردی و نیز سبک شخصی و دوره¬ای خویش را نیز نمایان می¬کنند . این پژوهش با عنوان « تشبیه ، قالب تصویر ساز در غزل چکیده کامل
      تصویر، اگر اساس شعر نباشد ، یکی از عناصر اصلی سازندة آن است ؛ شاعران با آفرینش تصاویر شعری خود ضمن آن که توان خیال¬پردازی خود را به نمایش می¬گذارند ، گرایش-های فردی و نیز سبک شخصی و دوره¬ای خویش را نیز نمایان می¬کنند . این پژوهش با عنوان « تشبیه ، قالب تصویر ساز در غزل وحشی» ، غزلیات این شاعر را از نظرگاه کمیّت و کیفیّت انواع تصاویر مورد بررسی قرار داده است و با بهره¬گیـری از ملاحظات سبک شناسانه مشخص می¬سازد کـه این شاعـر اوج تصویر¬آفرینی خود را در غزلیاتش نمایان ساخته و با توجه به گرایش او به ساده¬گویی، تشبیه را تقریباً به میزان استعاره استفاده کرده است . جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      4 - مولفه¬های ادب غنایی در تاریخ بیهقی
      دکتر محمدامیر مشهدی رمضان مجوزی
      شماره 1 , دوره 1 , زمستان 1397
      ادبیّات غنایی دربرگیرندۀ موضوعاتی همچون عشق، وصف، مدح، مرثیه، شادی‌نامه، عرفان و ... است و به¬طور کلی هر نوع نوشته‌ یا اثری که در آن به بازتاب عواطف و احساسات اشخاص پرداخته¬شده باشد را شامل می‌شود؛ یعنی تمام احساسات از لطیف¬ترین تا درشت¬ترین آن¬ها با همة واقعیّاتی که و چکیده کامل
      ادبیّات غنایی دربرگیرندۀ موضوعاتی همچون عشق، وصف، مدح، مرثیه، شادی‌نامه، عرفان و ... است و به¬طور کلی هر نوع نوشته‌ یا اثری که در آن به بازتاب عواطف و احساسات اشخاص پرداخته¬شده باشد را شامل می‌شود؛ یعنی تمام احساسات از لطیف¬ترین تا درشت¬ترین آن¬ها با همة واقعیّاتی که وجود¬دارد. در هر نوع ادبی می‌توان ردپایی از احساسات و عواطف اشخاص را دریافت. تلاش نگارندگان در این جستار برآن است تا مولفه¬های ادب غنایی را در تاریخ بیهقی به روش تحلیل و توصیف با استفاده از منابع کتابخانه¬ای مورد بررسی قرار دهند و در پایان بسامد هریک از مولفه¬ها را ارائه نمایند. در تاریخ بیهقی مباحثی مانند شادی، شور و شوق، اعیاد، مجالس عروسی و شراب‌خواری، شکار امیران غزنوی و نیز لحظات تأسّف بار اعدام اشخاص مهم، مرگ اطرافیان و مراثی را می‌توان به¬وفور یافت که تخیّل نویسنده در آفرینش حوادث و قهرمانان آن صحنه¬هایی بدیع از ادب غنایی را رقم زده¬است. گاهي خواننده با خواندن داستاني چون بر دار کردن حسنك وزير، به گريه مي‌افتد و گاهي با بيان شيرين آن سراپاي وجودش را تعجب و شگفتی فرامی¬گیرد كه اين خود هنري بزرگ محسوب می‌شود؛ این احساسات همان موضوعات ادبیّات غنایی است که در تاریخ بیهقی نمود داشته و بخش¬هایی از این اثر را در حیطة این نوع ادبی قرار می¬دهد. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      5 - تیر گز و آب رز در داستان رستم و اسفندیار
      اصغر شهبازی
      شماره 1 , دوره 1 , زمستان 1397
      در داستان نبرد رستم و اسفندیار، دو ترکیب «تیر گز» و «آب رز»، پرسش‌ها و پاسخ‌های بسیاری را پدید آورده است. محققان تقریباً از چند منظر به این داستان و عناصر آن نگریسته‌ و تحلیل‌هایی ارائه نموده‌اند. در این مقاله کوشیده شده تا با نقد آن نظرات، اولاً تأکید شود که تأویل ساخت چکیده کامل
      در داستان نبرد رستم و اسفندیار، دو ترکیب «تیر گز» و «آب رز»، پرسش‌ها و پاسخ‌های بسیاری را پدید آورده است. محققان تقریباً از چند منظر به این داستان و عناصر آن نگریسته‌ و تحلیل‌هایی ارائه نموده‌اند. در این مقاله کوشیده شده تا با نقد آن نظرات، اولاً تأکید شود که تأویل ساختارگرایی از عناصر این داستان بر مبنای تقابل دینی یا سنت و تجدد، تفسیری پذیرفتنی است؛ ثانیاً برای این داستان و عناصر آن می‌توان تحلیل نمادین هم ارائه داد و در آن صورت، این دو ترکیب، معانی نمادین گوناگونی را برمی‌تابند؛ ثالثاً تأویل واقع‌گرایی از این عناصر نیز با توجه به مستندات دو کتاب «عجایب‌المخلوقات» و «زراتشت‌نامه» امکان‌پذیر است که در آن صورت، «تیر گز» و «آب رز» هر دو در معنای واقعی هستند و به دلیل قدمت و تقدس در تیر کشندة اسفندیار به کار رفته‌اند. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      6 - بررسی معانی واژۀ «باز» بر پایۀ محور هم‌نشینی در تاریخ بلعمی
      ابراهیم  استاجی ریحانه صادقی
      شماره 1 , دوره 1 , زمستان 1397
      هدف از پژوهش حاضر بررسی و نقش مؤثر پیشوند «باز» در تاریخ بلعمی به عنوان یکی از ذخایر گران¬بهای نثر کهن فارسی دری است تا با توجه به آن، بارهای مختلف معنایی هر واژه درون نظام معنایی و در رابطه با محور هم¬نشینی کلمات بر روی زنجیرۀ گفتار مشخص شود و ابهام معنایی جملات رفع گر چکیده کامل
      هدف از پژوهش حاضر بررسی و نقش مؤثر پیشوند «باز» در تاریخ بلعمی به عنوان یکی از ذخایر گران¬بهای نثر کهن فارسی دری است تا با توجه به آن، بارهای مختلف معنایی هر واژه درون نظام معنایی و در رابطه با محور هم¬نشینی کلمات بر روی زنجیرۀ گفتار مشخص شود و ابهام معنایی جملات رفع گردد. تنوع به¬کارگیری پیشوند «باز» در تاریخ بلعمی افعالی تازه با معانی جدید به¬وجود آورده¬است. در تاریخ بلعمی، «باز» در حالت اسم یا مصدر، صفت، قید، حرف اضافه و پیشوند فعل مرکب کاربرد دارد. در مقام¬ پیشوندی فعل مرکب به دو صورت نمود پیدا می¬کند؛ یکی با تغییر در معنای اصلی فعل و دیگری بدون تغییر در معنای آن. مهم¬تر آن¬که کاربرد یک فعل پیشوندی یکسان در جملات گوناگون باعث تنوع معنا و کاربردهای مختلف آن گردیده که نشان می¬دهد هدف بلعمی بیان دقیق معنای فعل در متن جمله بوده‌است. در این مقاله با استفاده از روش تحلیل و توصیف داده‌ها به معانی تازه‌ای از پیشوند «باز» در ترکیب با کلمات دست خواهیم یافت. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      7 - بررسي و مقایسه¬ی رابطة متقابل جهان‌نگري و صنايع بديعي در اشعار سهراب سپهری و محمدرضا شفیعی کدکنی ( با استفاده از نظريّة ساختارگرايي تكويني لوسین گولدمن)
      دکتر ساره  تربیت محمد عنایتی قادیکلایی
      شماره 1 , دوره 1 , زمستان 1397
      با مطالعه و بررسي آثاري كه پيرامون نقد ادبي نگاشته شده‌اند، مي‌توان دو رويكرد عمده را از يكديگر متمايز كرد: در رويكرد اوّل، اثر و متن ادبي، تنها انعكاس¬دهنده¬ی ذهنيّت مؤلّف خويش دانسته شده و متن، تابعي از عوامل تعيين‌كننده¬ی بيروني است. رويكرد دوم امّا بر خلاف رويكرد او چکیده کامل
      با مطالعه و بررسي آثاري كه پيرامون نقد ادبي نگاشته شده‌اند، مي‌توان دو رويكرد عمده را از يكديگر متمايز كرد: در رويكرد اوّل، اثر و متن ادبي، تنها انعكاس¬دهنده¬ی ذهنيّت مؤلّف خويش دانسته شده و متن، تابعي از عوامل تعيين‌كننده¬ی بيروني است. رويكرد دوم امّا بر خلاف رويكرد اوّل، محوريّت را به متن و اثر ادبي می¬دهد و ادبيات را تنها يك مسأله¬ی زباني مي‌داند. با این وجود، برخی از صاحب نظران مانند آلبر كامو و لوسين گلدمن در ادبیات غربی و صائب تبریزی و دكتر شفيعي كدكني در ادب فارسی، اعتقادي به جدايي لفظ (متن) و محتوا (درون¬مايه) ندارند. این گروه برآنند که زبان و اندیشه دو روی یک سکه¬اند و نمی¬توان آن‌ها را جدای از هم انگاشت. در مقاله‌ی حاضر با استفاده از نظريّه¬ی ساختارگرايي تكويني لوسين‌گلدمن، متفكّر و جامعه‌شناس مجارستاني، رابطه¬ی متقابل صنايع بديعي (به عنوان يكي از عناصر لفظي متن) در شعر سهراب سپهری و محمدرضا شفیعی کدکنی با جهان¬نگری (درون¬مايه‌هاي فكري) آن‌ها مورد بررسي و مقایسه قرار گرفت. شیوه‌ی پژوهش، تحلیل محتوا بر اساس مطالعات کتابخانه ای و هدف اصلی مقاله نشان دادن میزان تأثیر متقابل زبان و معنا در شعر این دو شاعر معاصر است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      8 - تعالیم اخلاقی و آموزه¬های تربیتی در مثنوی سلسله¬الذهب جامی
      برات محمدی مریم  حداد خانشان
      شماره 1 , دوره 2 , بهار 1400
      عبدالرحمان جامی از شاعران پرکار قرن نهم هجری است که پیرو شاعران پیشین خویش در ادب تعلیمی، عرفانی و غنایی شعر سروده است.در این مقاله، مثنوی سلسله¬الذهب وی به لحاظ دارا بودن مباحث تعلیمی و آموزه¬های اخلاقی بررسی شده است. نتیجه¬ی این بررسی نشان می¬دهد جامی همچون عارف و موع چکیده کامل
      عبدالرحمان جامی از شاعران پرکار قرن نهم هجری است که پیرو شاعران پیشین خویش در ادب تعلیمی، عرفانی و غنایی شعر سروده است.در این مقاله، مثنوی سلسله¬الذهب وی به لحاظ دارا بودن مباحث تعلیمی و آموزه¬های اخلاقی بررسی شده است. نتیجه¬ی این بررسی نشان می¬دهد جامی همچون عارف و موعظه¬گر دینی سعی کرده تمامی تعالیم دینی و اخلاقی را به مخاطب بیاموزد، همچنین همچون جامعه¬شناس در اجتماعش ظاهر شده و سعی دارد با انتقاد از نابه¬سامانی¬های اجتماعی، دینی و عرفانی جامعه¬اش، تعالیم و آموزه¬های اخلاقی را به مخاطبش منتقل کند. اندیشه¬ی تعلیمی او با انتقاد همراه است و به صورت مستقیم و غیر مستقیم با حکایت¬های تمثیلی سعی دارد مفاهیم خود را به مخاطب القا کند. نگاه انتقادی او بیشتر متوجه صوفیان ظاهرپرست ریاکار است که با ظاهرپرستی در دین، اخلاق انسانی را تباه می¬کنند، پادشاهان نیز در دفتر سوم مورد توجه او هستند و جامی با حکایت¬ها و داستان¬هایی اصول اخلاقی را به آنها تعلیم داده است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      9 - بررسی عناصر داستان «زمین سوخته» اثر احمد محمود
      علی عزیزی دکتر زیبا قلاوندی سید حمزه عابدی
      شماره 1 , دوره 1 , زمستان 1397
      احمد محمود، یکی از رمان نویسان معاصر است که با توجّه به محیط جغرافیایی محل زندگی‌اش جنگ و حوادث آن را، از نزدیک لمس کرده است. او سعی در بیان مشکلات و در به دری‌های مردم جنگ‌زده دارد. درونمایه این رمان، بیان مشکلات و گرفتاری‌هایی است که برای مردم جنگ‌ زده اتفاق افتاده چکیده کامل
      احمد محمود، یکی از رمان نویسان معاصر است که با توجّه به محیط جغرافیایی محل زندگی‌اش جنگ و حوادث آن را، از نزدیک لمس کرده است. او سعی در بیان مشکلات و در به دری‌های مردم جنگ‌زده دارد. درونمایه این رمان، بیان مشکلات و گرفتاری‌هایی است که برای مردم جنگ‌ زده اتفاق افتاده است. این پژوهش به صورت کتابخانه‌ای به بررسی عناصر داستان رمان «زمین سوخته» اثر احمد محمود پرداخته است. زاویه دید، اول شخص مفرد است که از زبان شخصیّت اصلی بیان می‌شود. پی‌رنگ رمان، حکایت ماه‌های آغازین جنگ و حوادثی است که در شهر اهواز رخ داده است. شخصیّت‌ها نسبت به حوادث و اتّفاقات در حاشیه قرار می‌گیرند و اهمیّت کمتری دارند. گفت‌وگوها در این رمان با طبقات اجتماعی افراد متناسب است. لحن رمان جدی و به دور از شوخی است. فضای رمان نیز با دلهره و ترس همراه است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      10 - رابطه شاهان اشکانی با پهلوانان دوره کیانی
      مصطفی  سعادت
      شماره 2 , دوره 2 , تابستان 1400
      برخی پژوهشگران معتقدند که گروهی از پهلوانان کیانی شاهان (یا شاهزادگان) اشکانی هستند که در کسوت پهلوانان کیانی به داستان‏های ملی راه یافته‏اند. هدف عمده نوشته‏ی حاضر اینست که آیا واقعا برخی از اشکانیان پس از کندن کسوت شاهی، جامه‏ی پهلوانی پوشیده و به داستان‏های حماسی ایر چکیده کامل
      برخی پژوهشگران معتقدند که گروهی از پهلوانان کیانی شاهان (یا شاهزادگان) اشکانی هستند که در کسوت پهلوانان کیانی به داستان‏های ملی راه یافته‏اند. هدف عمده نوشته‏ی حاضر اینست که آیا واقعا برخی از اشکانیان پس از کندن کسوت شاهی، جامه‏ی پهلوانی پوشیده و به داستان‏های حماسی ایران راه یافته‏اند؟ این تغییر در زمان اشکانیان یا ساسانیان رخ داده است. اگر در زمان اشکانیان رخ داده، اشخاصی که ادعا می‏شود وارد داستان‏ها شده‏اند، باید دارای محبوبیتی فوق‏العاده بین مردم بوده باشند تا با ورود آنان به داستان‏ها، باعث افزایش جذابیت و اقبال مردم به داستان‏ها شده باشد. شاهان دوره اشکانیان که ادعا شده است که به کسوت پهلوانی در آمده‏اند، نشانی از دلیری و جانفشانی برای اعتلای فرهنگی کشور دیده نمی‏شود، اعمالشان منطقی و زمامداریشان همراه با عدالت و مردمداری نیست. این تغییرات نمی‏تواند مربوط به دوران ساسانیان باشد. از اشکانیان شاه و شاهزاده‏ای را نمی‏شناسیم که از چنان محبوبیتی برخوردار بوده باشد که ساسانیان موفق نشده باشند وی را از خاطره جمعی بزدایند. اگر از اشکانیان فرد بسیار محبویی وجود داشته، پذیرفتنی نیست که ساسانیان، اجازه داده باشند او به عنوان پهلوانی کیانی وارد داستان‏ها شود. نام، ابزار شناسایی افراد است. دلیلی ندارد که نام افراد عادی با شاهان و پهلوانان نتواند همسان باشد و عجیب نیست که نام‏هایی برای مدت طولانی در جامعه‏ای رواج داشته باشد. علیرغم اینکه قهرمانان دوره کیانی می‏توانند واقعیت تاریخی داشته باشند، ولی یکسان پنداری برخی از آنان با شخصیت‏های دوره اشکانی صحیح نیست. جزييات مقاله
    مقالات در انتظار انتشار
  • صاحب امتیاز
    دکتر آرش امرایی
    مدير مسئول
    دکتر آرش امرایی (دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر)
    سردبیر
    دکتر سید احمد حسینی کازرونی (استاد دانشگاه آزاد اسلامی بوشهر)
    مدیر داخلی
    فتح الله آسترکی (دانشگاه خوارزمی )
    هیئت تحریریه
    دکتر سیداحمد حسینی کازرونی (استاد دانشگاه آزاد اسلامی بوشهر ) دکترمحمود رضایی دشت ارژنه (استاد دانشگاه شیراز) دکتر محمدرضا موحدی (دانشیار دانشگاه قم) دکتر قاسم صحرایی (دانشیار دانشگاه لرستان ) دکتر پروین گلی زاده (دانشیار دانشگاه شهید چمران اهواز ) دکتر علی نوری خاتونبانی (دانشیار دانشگاه لرستان) دکتر ابراهیم محمدی (دانشیار دانشگاه بیرجند) دکتر محمدنور عالم (دانشیار دانشگاه چیتاکنگ) دکتر سیف الدین میرزازاده (دانشیار پژوهشگاه زبان و ادبیات رودکی ) دکتر رسول بلاوی (دانشیار دانشگاه خلیج فارس) دکتر اسمعیل نرماشیری (دانشیار دانشگاه ولایت )
    شاپا: 26456478
    شاپا الکترونیکی:26456478
    پست الکترونیک
    Parsijournal@gmail.com
    آدرس
    خرمشهر بلوار علی ابن ابیطالب دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر کوی اساتید کوچه ارغوان واحد 15
    تلفن
    09163675702

    جستجو

    آمار مقالات

    تعداد دوره‌ها 4
    تعداد شماره ها 11
    مقالات چاپ شده 81
    تعداد نویسندگان 208
    تعداد مشاهده مقاله 84331
    تعداد دانلود مقاله 5231
    تعداد مقالات ارسال شده 172
    تعداد مقالات رد شده 64
    تعداد مقالات پذیرفته شده 78
    زمان پذیرش(روز) 106
    تعداد داوران 64