• معرفي نشريه
    تخصصی

     به اطلاع می رسند از شماره جدید (شماره 12) عنوان فصلنامه طبق مجوز جدید صادر شده از جانب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی  به :           فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی شناسی متون تغییر یافته است.همچنین ISSN فصلنامه از46456478 به 27834166 تغییر یافته است.

    فصلنامه نقد، تحلیل و زیبایی‌شناسی متون (مجله زبان و ادب فارسی) به منظور توسعه و ترویج ادبیات فارسی و فرهنگ اسلامی-ایرانی، یافته‌های جدید پژوهشی پژوهشگران حوزه زبان و ادبیات فارسی را منتشر می‌کند. پذیرش مقاله در این مجله منوط به رعایت شرایط علمی زیر است:

    1.مقاله باید اصیل، تحلیلی و حاصل تحقیقات علمی نویسنده یا نویسنده باشد.

    2.در نگارش مقاله باید از روش علمی پیروی شود و از منابع اصلی و معتبر به روز استفاده شود.

    3.این مجله کلیه تحقیقات مرتبط با زبان و ادبیات فارسی را پوشش می دهد، اما مقالاتی که در معرض نقد و بررسی قرار می گیرند در اولویت قرار دارند.

    4.رعایت شیوه نامه مجله ضروری است.

          توجه: مقاله پس از دریافت، ابتدا توسط هیئت تحریریه ارزیابی شده و در صورت برخورداری از شرایط لازم برای داوران ارسال خواهد شد. پس از دریافت نظرات و پیشنهادات داوران، نتایج و نمرات اکتسابی مقاله در هیئت تحریریه مطرح می شود و در صورت کسب امتیاز و پذیرش کافی، مقاله منتشر می شود.

     

    -----------------------------------------------------

    این نشریه با احترام به قوانین اخلاق در نشریات ، پیرو قوانین کمیته اخلاق در انتشار است و از آیین نامه اجرایی قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در آثار علمی پیروی می کند .(COPE)

    ----------------------------------------

    اعلام وضعیت دسترسی به مقالات  

    این نشریه دسترسی باز(Open Access) است، به این معنی که تمام محتوا به‌صورت رایگان و بدون هزینه برای کاربر یا مؤسسهٔ او در‌دسترس خواهد بود. کاربران مجاز به خواندن، دانلود، کپی، توزیع، چاپ، جستجو یا پیوند به متن کامل مقالات با ذکر منابع هستند و می‌توانند از مقالات منتشر‌‌شده برای هر هدف قانونی دیگری بدون اجازۀ قبلی از ناشر یا نویسنده استفاده کنند.

    ----------------------------------------

     اختیار غیرتجاری -غیر اشتقاقی Cc-By-NC- 

    ---------------------------------------------------

    این نشریه سرقت ادبی را با نرم‌افزار مشابهت‌یاب (همتاجو) بررسی می‌کند


    آخرین مقالات منتشر شده

    • دسترسی آزاد مقاله

      1 - گفتمان مشروطیت و کشف سه‌گانه‌های؛ عقلانیت، ایدئولوژی و قدرت (مطالعه موردی 25 نشریه از مطبوعات دورۀ مشروطیت تبریز)
      دکتر ابوالفضل غنی زاده
      شماره 1 , دوره 5 , بهار 1401
      گفتمان؛ نیرویی است که از رابطه و تعامل سه‌گانه‌های؛ عقلانیت، ایدئولوژی و قدرت به وجود می‌آید و برای تدابیر سیاسی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با شناسایی سه‌گانه‌های؛ عقلانیت، ایدئولوژی و قدرت می‌توان به هستی‌شناسی گفتمان پی برد و بالعکس از طریق شناسایی گفتمان‌ها نیز می‌تو چکیده کامل
      گفتمان؛ نیرویی است که از رابطه و تعامل سه‌گانه‌های؛ عقلانیت، ایدئولوژی و قدرت به وجود می‌آید و برای تدابیر سیاسی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با شناسایی سه‌گانه‌های؛ عقلانیت، ایدئولوژی و قدرت می‌توان به هستی‌شناسی گفتمان پی برد و بالعکس از طریق شناسایی گفتمان‌ها نیز می‌توان سه‌گانه‌های زمان را ترسیم نمود. ازآنجایی‌که ورود واژۀ مشروطیت به ادبیات سیاسی و کارکردهای چهارگانه گفتمان سازی؛ اعم از اجبار، انتقاد، پنهان‌کاری و سرانجام مشروعیت زایی یا مشروعیت زدایی در تعامل عقلانیت، ایدئولوژی و قدرت در بستر و قابلیت‌های ادبیات مخصوصاً حوزه مطبوعات محقق شد با بررسی و تحلیل گفتمان‌هایی که از طریق نشریات دورۀ مشروطیت در تبریز حرارت می‌گرفت سه‌گانه‌های دوره مشروطیت قابل تشخیص است. در این راستا در پژوهش حاضر ابتدا 25 نشریه از دوره مشروطیت بین سال‌های اوج با گونه‌های مختلف انتخاب و ازنظر محتوا، رویکرد و اهداف مورد بررسی قرار گرفته و نتیجه‌گیری می‌شود سلطنت‌طلبی، روشنفکری اعم از لیبرالیسم و سوسیالیسم، روحانیت اعم از قرائت‌های شریعت مداری، عدالت‌خواهی و نوگرایی سه‌گانه غالب جامعه را در اختیار داشته‌اند. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      2 - نقد جامعه شناختی ادبی دو داستان کوتاه «زن شیشه ای » و «مثل همه عصرها»
      یوسف  صفیان بلداجی
      شماره 1 , دوره 5 , بهار 1401
      نقدجامعه شناختی با نظریه پردازانی چون لوکاچ و گلدمن مطرح می شود ، هر نوشته ادبی از عمق جامعه بر می خیزد پس نوشته حاضر به نقد جامعه شناختی دو داستان کوتاه «زن شیشه ای» نوشته راضیه تجار و «مثل همه عصرها» زویا پیر زاد می پردازد و ضمن تحلیل اجتماعی داستان ها به بازیابی فر چکیده کامل
      نقدجامعه شناختی با نظریه پردازانی چون لوکاچ و گلدمن مطرح می شود ، هر نوشته ادبی از عمق جامعه بر می خیزد پس نوشته حاضر به نقد جامعه شناختی دو داستان کوتاه «زن شیشه ای» نوشته راضیه تجار و «مثل همه عصرها» زویا پیر زاد می پردازد و ضمن تحلیل اجتماعی داستان ها به بازیابی فراموش شده گی زنان در اجتماع داستان می پردازد و به خود جویی ها و خودیابی ها و همچنین دغدغه های زنان اجتماع داستان می رسد و مشخص می نماید که دغدغه زنان داستان نویس امروزی تنهایی ، سکوت وناامیدی ووابستگی های اجتماعی است هرچند در مقایسه این نوشته ها زندگی اجتماعی زنان مسیر تکاملی خوبی را طی می کند . جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      3 - بررسی عوامل غرابت صنعت تشبیه در دیوان عبدالواسع جَبَلی
      لیلا امیری زهرا ریاحی زمین
      شماره 1 , دوره 5 , بهار 1401
      عبدالواسع جبلی از شاعران قرن ششم هجری است که اکثریت محققان او را در تغییر سبک شعر فارسی از خراسانی به عراقی سهیم دانسته¬اند. این مقاله بر آن است تا عوامل غرابت صنعت تشبیه را در دیوان او با روش تحقیق کیفی، از نوع تحلیلی- توصیفی و شیوه¬ی متن¬پژوهی بررسی کند. در موارد لزوم چکیده کامل
      عبدالواسع جبلی از شاعران قرن ششم هجری است که اکثریت محققان او را در تغییر سبک شعر فارسی از خراسانی به عراقی سهیم دانسته¬اند. این مقاله بر آن است تا عوامل غرابت صنعت تشبیه را در دیوان او با روش تحقیق کیفی، از نوع تحلیلی- توصیفی و شیوه¬ی متن¬پژوهی بررسی کند. در موارد لزوم از روش¬های مقایسه¬ای و آمارگیری نیز استفاده شده است. واکاوی اشعار عبدالواسع جبلی نشان می¬دهد فراخوانی مشبهٌ¬به¬هایِ زنجیره¬ایِ هم¬خانواده که مناسباتی با هم دارند، همزمانی ذکر یک مشبهٌ-بهِ یکسان برای دو مشبه و با دو وجه¬شبه متفاوت در یک بیت، تشبیهات عکس و تعویض جای مشبه و مشبهٌ¬به، تشبیهات حروفی و تنوّع و گوناگونی مشبه و مشبهٌ¬به، از جمله دلایل غرابت تشبیه در اشعار او هستند؛ تا جایی که بتوان گفت شاعر از تشبیه بیش از آن که یک آرایه¬ی ادبی و در جهت زیبایی-آفرینی باشد، به عنوان یک صنعت و به منظور فضل¬فروشی و اظهار تفاخر بهره گرفته و محتوای مسلّطِ مدح در دیوان او در زیر لایه¬ای از تشبیهات غریب، متکلّف، متصنّع و مفاخره¬آمیز نهان شده است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      4 - تحلیل ناخرسندی شمس از مشایخ و فقهای معاصر خویش
      کبری  وخشوری علی محمد رضائی هفتادر
      شماره 1 , دوره 5 , بهار 1401
      در بستر ادبیات عرفانی، محمّد بن علی بن ملک داد تبریزی، عارف شهیر آذربایجانی میراث¬دار دَرد و کابوس بارِ گران معرفت است. وی در جستجوی عشق و معرفت حقیقی با مشایخ و فقهای معاصر زیادی همچون ابوبکر سله¬باف، رکن¬الدین سجاسی، شمس¬الدین خویی، اوحد¬الدین کرمانی و ... مصاحبت می چکیده کامل
      در بستر ادبیات عرفانی، محمّد بن علی بن ملک داد تبریزی، عارف شهیر آذربایجانی میراث¬دار دَرد و کابوس بارِ گران معرفت است. وی در جستجوی عشق و معرفت حقیقی با مشایخ و فقهای معاصر زیادی همچون ابوبکر سله¬باف، رکن¬الدین سجاسی، شمس¬الدین خویی، اوحد¬الدین کرمانی و ... مصاحبت می¬گزیند، اما در آنها تجرید و تفریدی که حقیقت آن در مرحله معاملات، رد قبول خلق و توجه مطلق به خدا باشد، را ندیده است، بنابراین ضمن استفاده از مجلس درس و مصاحبت با آنها، احوال و اقوال اکثر¬ آنها را در خور انتقاد می¬یابد. شمس، مشایخ و پیران مصاحب خود را چنان محو جمال جَلَوات حقیقت کرده که پیوند خود را با گذشته و مصاحبت و معاشرت با آنها گسسته و طالب دیدار اولیای مستور حق بوده است. مقالة حاضر با روش کتابخانه¬ای و با استناد به کتاب مقالات، به تحلیل اندیشة مسحور شمس پرنده که از مشایخ و فقهای معاصر مُنغّض گشته، پرداخته است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      5 - شایست¬ها و ناشایست¬های پادشاهان و حاکمان در شعر حافظ شیرازی
      محمد  کشاورز بیضایی
      شماره 1 , دوره 5 , بهار 1401
      دیوان حافظ شیرازی، علی¬رغم خمیرمایه¬ای غالباً عارفانه، واجد وجوه¬ دیگری از مضامین، از جمله سیاسی و حکومتی است. ارتباط و تعامل حافظ با دربار شاهان و حاکمان زمانه و دغدغۀ ایجاد حکومتی مطلوب، موجب شده تا وی با شیوه¬ای خاص در برخی از مدایح، نیز نقش¬پردازی¬های برخی از اشعارش چکیده کامل
      دیوان حافظ شیرازی، علی¬رغم خمیرمایه¬ای غالباً عارفانه، واجد وجوه¬ دیگری از مضامین، از جمله سیاسی و حکومتی است. ارتباط و تعامل حافظ با دربار شاهان و حاکمان زمانه و دغدغۀ ایجاد حکومتی مطلوب، موجب شده تا وی با شیوه¬ای خاص در برخی از مدایح، نیز نقش¬پردازی¬های برخی از اشعارش به هنجارها و آداب اخلاقی و سیاسی آنان توجه نشان دهد. چگونگی منظر حافظ به ارزش¬ها و ضدارزش¬های پادشاهان و فرمانروایان، نیز مصادیق، نحوۀ استعمال و هدف از به کارگیری این دسته از مفاهیم در اشعارش موضوع شایستۀ درنگی است که چندان به آن توجهی نشده است. از این¬رو این جستار با روشی توصیفی¬- تحلیلی، در پی پاسخ¬گویی به این سوالات است که شایست¬ها و ناشایست¬های فرمانروایان در شعر حافظ چه بوده¬اند و به چه منظوری در شعر وی انعکاس یافته¬اند؟ یافته-ها نشان می¬دهند که حافظ متأثر از الگوهای کلی«سیاست¬نامه¬نویسی» ایرانی، پاره¬ای از شایست¬های اخلاقی و سیاسی پادشاهان، از قبیل: عدالت، فره¬مندی، تدبیر امور ملک، سخاوت، برپایی امنیّت، و برخی از ناشایست¬های آنان، نظیر: ظلم، خونریزی، تعصب و غرور را به طرزی زیرکانه و هنرمندانه، در اشعارش به منظور پندآموزی و عبرت¬انگیزی، همچنین تلطیف روحیۀ حاکمان زمانه و کاستن از استبداد و خشونت آنان، وارد نموده است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      6 - بررسی موسیقی بیرونی و کناری اشعار حسرت همدانی
      رحیم سلامت آذر
      شماره 1 , دوره 5 , بهار 1401
      تدوين فرهنگ تاريخي عروض شعر فارسي به نحوي که بتوان زمان آغاز به کار رفتن يک وزن و سپس ميزان کاربرد آن در ادوار بعدي و تعيين بسامد و ترسيم فراز و نشيب موجود در تداول هر يک از اوزان عروضي را به دقت تمام تعيين کرد، امروزه خصوصاً با توجه به وجود چاپ‌هاي منقح از دواوين و من چکیده کامل
      تدوين فرهنگ تاريخي عروض شعر فارسي به نحوي که بتوان زمان آغاز به کار رفتن يک وزن و سپس ميزان کاربرد آن در ادوار بعدي و تعيين بسامد و ترسيم فراز و نشيب موجود در تداول هر يک از اوزان عروضي را به دقت تمام تعيين کرد، امروزه خصوصاً با توجه به وجود چاپ‌هاي منقح از دواوين و منظومه‌هاي شعر فارسي، امري بسيار ضروري و مفيد به نظر مي‌رسد؛ خاصه از آن جهت که جاي چنين فرهنگي ـ البته با ويژگي‌هاي مذکور فوق ـ در حوزه پژوهش‌ها و منابع موجود خالي است. بديهي است اولين قدم در راه تدوين چنين فرهنگي، بررسي يک يک ديوان‌هاي شعر فارسي موجود و استخراج نتايج آن به عنوان مواد و عناصر اوليه و اساسي مورد نياز است. اين مقاله، پاسخي است به اين نياز ضروري که در آن ديوان اشعار حسرت همدانی را از جهت رديف، قافيه و اوزان عروضي بررسي کرده‌ايم. روشی که برای این کار مد نظر است، روش توصیفی ـ تحلیلی است. حسرت در اشعار خود، هشت بحر از بحور عروضی استفاده کرده‌است که در این میان بحر هزج بسامد بالایی دارد. اکثر اشعار وی در قالب مُسدس و دارای قافیه اسمی هستند. در غزلیات وی حروف روی «ن» و «ر» بیشتر بکار رفته‌اند. بسامد استفاده از ردیف و اشعار مردف در غزلیات شاعر زیاد است. در موسیقی کناری، استفاده حسرت از کلمات خوش آهنگ و مصوّت بلند در قافیه باعث زیبایی و گوش‌نوازی اشعار وی شده‌است. جزييات مقاله
    پربازدیدترین مقالات

    • دسترسی آزاد مقاله

      1 - بررسی و تحلیل ویژگی‌های ساختاری و شگردهای زبانیِ «داستانِ خسرو» نوشتۀ عبدالحسین وجدانی
      حمزه محمدی ده‌چشمه فرزاد محمدی
      شماره 1 , دوره 2 , بهار 1398
      عبدالحسین وجدانی یکی از نویسندگان برجستۀ ایران، در داستان‌هایش بـه تحـوّلات سیاسـی، فرهنگـی و اجتماعی انسان معاصر نظر دارد. در آثارِ وی به‌راحتی مـی‌تـوان نمودهـای فراوانـی از فرهنـگ، هویّت، اخلاق، مردم‌داری، مذهب را که مطابق با سِرِشتِ مردم ایران‌زمین اسـت، مشـاهده کرد چکیده کامل
      عبدالحسین وجدانی یکی از نویسندگان برجستۀ ایران، در داستان‌هایش بـه تحـوّلات سیاسـی، فرهنگـی و اجتماعی انسان معاصر نظر دارد. در آثارِ وی به‌راحتی مـی‌تـوان نمودهـای فراوانـی از فرهنـگ، هویّت، اخلاق، مردم‌داری، مذهب را که مطابق با سِرِشتِ مردم ایران‌زمین اسـت، مشـاهده کرد. داستانِ «خسرو» سومین داستان از مجموعه داستان «عموغلام» تنها مجموعۀ داستانی وجدانی است. این داستان از زبان اوّل شخص نقل می‌شود، امّا شخصیّتِ راوی در مقابل شخصیّت اصلیِ داستان یعنی خسرو، رنگ می‌بازد. راوی که در دوران تحصیلات ابتدایی با خسرو هم‌کلاس بوده، روزی او را در خیابان می‌بیند؛ «شیرۀ تریاک، آن شیرِ بی‌باک را چون اسکلتی وحشتناک ساخته بود.» آن‌گاه خاطرات دورانِ جوانی او را بازگو می‌کند و در لَفافۀ داستان، درون-مایۀ این اثر را که طرحِ یکی از مشکلات فرهنگی-اجتماعی عصرِ ما و آثار مخرّب و زیان‌بارِ اعتیاد است، به میان می‌آورد و در پایان توصیه می‌کند که از همنشینِ بد باید دوری کرد. از آن‌جا که داستان، منعکس‌کنندۀ مسائل مهمّ اجتماعی در هر دوره و زمان است، این پژوهش به روش توصیفی و تحلیل محتوا «داستانِ خسرو» نوشتۀ عبدالحسین وجدانی را مورد تجزیه و تحلیل و نقد قرار داده و با بررس این اثر، ویژگی‌ها و ظرافت‌های زبانیِ آن و نیز شگردهایِ خاصّ نویسنده برای اَدایِ مقصودِ خود را بیان کرده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که وجدانی با استفاده از ظرفیّت‌های ادبی و شگردهای زبانی مانند تشبیه، کنایه، طنز، اصطلاحات عامیانه توانسته است خوانندۀ داستان را با خود همراه و پیام نهایی (تأثیرِ همنشینِ بَد) را به او اِلقا کند. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      2 - طنین سوررئالیسم غربی در صدای پای آب سپهری
      مهرداد آقائی فاضل عباس اده سوسن  غایبزاده
      شماره 1 , دوره 3 , بهار 1399
      چکیده سوررئالیسم با تمام شبهه¬ها و سردرگمی¬های خود چنان آتشی بر جان ادبیات انداخته که همچون سیلی ویرانگر خاوران را به¬سان باختران درنوردیده و شوری به همه عالم زده است. سهراب سپهری، شاعر و نقاش و طبیعت‌گرای ایرانی، طی سفرهایی که به شرق و غرب عالم داشت و نیز آشنایی او ب چکیده کامل
      چکیده سوررئالیسم با تمام شبهه¬ها و سردرگمی¬های خود چنان آتشی بر جان ادبیات انداخته که همچون سیلی ویرانگر خاوران را به¬سان باختران درنوردیده و شوری به همه عالم زده است. سهراب سپهری، شاعر و نقاش و طبیعت‌گرای ایرانی، طی سفرهایی که به شرق و غرب عالم داشت و نیز آشنایی او با عرفان شرقی و مکتب‌های ادبیات غرب باعث شد که در شعر او الهامات سوررئالیستی جلوه-گری کند. این مقاله بر آن است که ضمن معرفی مکتب سوررئالیسم به بررسی ویژگی¬های آن در شعر «صدای پای آب» سپهری بپردازد. با توجه به شواهد موجود در این شعر مشهور، این نتیجه حاصل شد که سپهری در سبک شعری خود در«صدای پای آب» بسیاری از اصول و مبانی سوررئالیستی را درنوردیده و پا به عرصه فراواقعیت¬هایی نهاده که حتی خود غربی¬ها هم به آن دست نیازیده¬اند. هدف از این پژوهش، ترسیم جهان واقعی با زبانی فراواقعی و رسیدن به حقیقت برتر از طریق امور ذهنی و روحی، با بهره¬گیری از مکتب سوررئالیسم در این اثر شاعر مذکور است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      3 - بررسي و مقایسه¬ی رابطة متقابل جهان‌نگري و صنايع بديعي در اشعار سهراب سپهری و محمدرضا شفیعی کدکنی ( با استفاده از نظريّة ساختارگرايي تكويني لوسین گولدمن)
      دکتر ساره  تربیت محمد عنایتی قادیکلایی
      شماره 1 , دوره 1 , زمستان 1397
      با مطالعه و بررسي آثاري كه پيرامون نقد ادبي نگاشته شده‌اند، مي‌توان دو رويكرد عمده را از يكديگر متمايز كرد: در رويكرد اوّل، اثر و متن ادبي، تنها انعكاس¬دهنده¬ی ذهنيّت مؤلّف خويش دانسته شده و متن، تابعي از عوامل تعيين‌كننده¬ی بيروني است. رويكرد دوم امّا بر خلاف رويكرد او چکیده کامل
      با مطالعه و بررسي آثاري كه پيرامون نقد ادبي نگاشته شده‌اند، مي‌توان دو رويكرد عمده را از يكديگر متمايز كرد: در رويكرد اوّل، اثر و متن ادبي، تنها انعكاس¬دهنده¬ی ذهنيّت مؤلّف خويش دانسته شده و متن، تابعي از عوامل تعيين‌كننده¬ی بيروني است. رويكرد دوم امّا بر خلاف رويكرد اوّل، محوريّت را به متن و اثر ادبي می¬دهد و ادبيات را تنها يك مسأله¬ی زباني مي‌داند. با این وجود، برخی از صاحب نظران مانند آلبر كامو و لوسين گلدمن در ادبیات غربی و صائب تبریزی و دكتر شفيعي كدكني در ادب فارسی، اعتقادي به جدايي لفظ (متن) و محتوا (درون¬مايه) ندارند. این گروه برآنند که زبان و اندیشه دو روی یک سکه¬اند و نمی¬توان آن‌ها را جدای از هم انگاشت. در مقاله‌ی حاضر با استفاده از نظريّه¬ی ساختارگرايي تكويني لوسين‌گلدمن، متفكّر و جامعه‌شناس مجارستاني، رابطه¬ی متقابل صنايع بديعي (به عنوان يكي از عناصر لفظي متن) در شعر سهراب سپهری و محمدرضا شفیعی کدکنی با جهان¬نگری (درون¬مايه‌هاي فكري) آن‌ها مورد بررسي و مقایسه قرار گرفت. شیوه‌ی پژوهش، تحلیل محتوا بر اساس مطالعات کتابخانه ای و هدف اصلی مقاله نشان دادن میزان تأثیر متقابل زبان و معنا در شعر این دو شاعر معاصر است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      4 - بررسی معانی واژۀ «باز» بر پایۀ محور هم‌نشینی در تاریخ بلعمی
      ابراهیم  استاجی ریحانه صادقی
      شماره 1 , دوره 1 , زمستان 1397
      هدف از پژوهش حاضر بررسی و نقش مؤثر پیشوند «باز» در تاریخ بلعمی به عنوان یکی از ذخایر گران¬بهای نثر کهن فارسی دری است تا با توجه به آن، بارهای مختلف معنایی هر واژه درون نظام معنایی و در رابطه با محور هم¬نشینی کلمات بر روی زنجیرۀ گفتار مشخص شود و ابهام معنایی جملات رفع گر چکیده کامل
      هدف از پژوهش حاضر بررسی و نقش مؤثر پیشوند «باز» در تاریخ بلعمی به عنوان یکی از ذخایر گران¬بهای نثر کهن فارسی دری است تا با توجه به آن، بارهای مختلف معنایی هر واژه درون نظام معنایی و در رابطه با محور هم¬نشینی کلمات بر روی زنجیرۀ گفتار مشخص شود و ابهام معنایی جملات رفع گردد. تنوع به¬کارگیری پیشوند «باز» در تاریخ بلعمی افعالی تازه با معانی جدید به¬وجود آورده¬است. در تاریخ بلعمی، «باز» در حالت اسم یا مصدر، صفت، قید، حرف اضافه و پیشوند فعل مرکب کاربرد دارد. در مقام¬ پیشوندی فعل مرکب به دو صورت نمود پیدا می¬کند؛ یکی با تغییر در معنای اصلی فعل و دیگری بدون تغییر در معنای آن. مهم¬تر آن¬که کاربرد یک فعل پیشوندی یکسان در جملات گوناگون باعث تنوع معنا و کاربردهای مختلف آن گردیده که نشان می¬دهد هدف بلعمی بیان دقیق معنای فعل در متن جمله بوده‌است. در این مقاله با استفاده از روش تحلیل و توصیف داده‌ها به معانی تازه‌ای از پیشوند «باز» در ترکیب با کلمات دست خواهیم یافت. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      5 - رابطه شاهان اشکانی با پهلوانان دوره کیانی
      مصطفی  سعادت
      شماره 2 , دوره 2 , تابستان 1398
      برخی پژوهشگران معتقدند که گروهی از پهلوانان کیانی شاهان (یا شاهزادگان) اشکانی هستند که در کسوت پهلوانان کیانی به داستان‏های ملی راه یافته‏اند. هدف عمده نوشته‏ی حاضر اینست که آیا واقعا برخی از اشکانیان پس از کندن کسوت شاهی، جامه‏ی پهلوانی پوشیده و به داستان‏های حماسی ایر چکیده کامل
      برخی پژوهشگران معتقدند که گروهی از پهلوانان کیانی شاهان (یا شاهزادگان) اشکانی هستند که در کسوت پهلوانان کیانی به داستان‏های ملی راه یافته‏اند. هدف عمده نوشته‏ی حاضر اینست که آیا واقعا برخی از اشکانیان پس از کندن کسوت شاهی، جامه‏ی پهلوانی پوشیده و به داستان‏های حماسی ایران راه یافته‏اند؟ این تغییر در زمان اشکانیان یا ساسانیان رخ داده است. اگر در زمان اشکانیان رخ داده، اشخاصی که ادعا می‏شود وارد داستان‏ها شده‏اند، باید دارای محبوبیتی فوق‏العاده بین مردم بوده باشند تا با ورود آنان به داستان‏ها، باعث افزایش جذابیت و اقبال مردم به داستان‏ها شده باشد. شاهان دوره اشکانیان که ادعا شده است که به کسوت پهلوانی در آمده‏اند، نشانی از دلیری و جانفشانی برای اعتلای فرهنگی کشور دیده نمی‏شود، اعمالشان منطقی و زمامداریشان همراه با عدالت و مردمداری نیست. این تغییرات نمی‏تواند مربوط به دوران ساسانیان باشد. از اشکانیان شاه و شاهزاده‏ای را نمی‏شناسیم که از چنان محبوبیتی برخوردار بوده باشد که ساسانیان موفق نشده باشند وی را از خاطره جمعی بزدایند. اگر از اشکانیان فرد بسیار محبویی وجود داشته، پذیرفتنی نیست که ساسانیان، اجازه داده باشند او به عنوان پهلوانی کیانی وارد داستان‏ها شود. نام، ابزار شناسایی افراد است. دلیلی ندارد که نام افراد عادی با شاهان و پهلوانان نتواند همسان باشد و عجیب نیست که نام‏هایی برای مدت طولانی در جامعه‏ای رواج داشته باشد. علیرغم اینکه قهرمانان دوره کیانی می‏توانند واقعیت تاریخی داشته باشند، ولی یکسان پنداری برخی از آنان با شخصیت‏های دوره اشکانی صحیح نیست. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      6 - نقد اخلاقی کتاب جغرافیای تاریخی سرزمین¬های آباد: آثارالبلاد و اخبارالعباد زکریای قزوینی
      لیلا اقبالی احمد آبادی دکتر آسیه  ذبیح نیا
      شماره 1 , دوره 1 , زمستان 1397
      آثارالبلاد و اخبارالعباد از زکریای قزوینی، یکی از مهم¬ترین کتاب جغرافیای تاریخی سرزمین¬های آباد است. که در سال 674ه. ق به زبان عربی به رشته نگارش درآمده و دارای سه پیشگفتار و هفت عنوان دربارۀ هفت منطقه است. يكى از امتيازاتى كه آثار البلاد را متمايز مى‌سازد توصیف و تأثی چکیده کامل
      آثارالبلاد و اخبارالعباد از زکریای قزوینی، یکی از مهم¬ترین کتاب جغرافیای تاریخی سرزمین¬های آباد است. که در سال 674ه. ق به زبان عربی به رشته نگارش درآمده و دارای سه پیشگفتار و هفت عنوان دربارۀ هفت منطقه است. يكى از امتيازاتى كه آثار البلاد را متمايز مى‌سازد توصیف و تأثیر آب و هوا ی بلاد بر خلُقیات و شخصیت افرادی است که در آن ولایات و مناطق زندگی می کنند. این اثر دارای رویکردی مذهبی و اخلاقی است وآموزه¬های دینی و مضامین تربیتی در آن مورد توجه قرار گرفته شده و نویسنده بیشتر برآن تأکید ورزیده است. موضوعاتی نظیر راست¬گویی، خوش¬رفتاری و نیکوکاری در فحوای کلام قزوینی به خوبی مشهود است. در مجموع می توان گفت، کلام نافذو زبان صمیمی قزوینی در بیان آموزه¬های تعلیمی و اخلاقی سبب گیرایی و همگانی شدن کتاب وی شده است. مهم ترین نتیجۀ مبحث مقاله دراینست که قزوینی یکی از روش¬های اصلاح جامعۀخود را آگاهی بخشی وتبیین فضایل اخلاقی می¬داند وبه همین منظور در اکثر مطالب کتاب خود ضمن تأکید بر دانش¬اندوزی و خرد¬گرایی مخاطب را به کسب فضایل ودوری از رذایل تشویق وترغیب نموده است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      7 - تشبیه ، قالب تصویر ساز در غزل وحشی بافقی
      آیت شوکتی علیرضا تایوغ
      شماره 1 , دوره 1 , زمستان 1397
      تصویر، اگر اساس شعر نباشد ، یکی از عناصر اصلی سازندة آن است ؛ شاعران با آفرینش تصاویر شعری خود ضمن آن که توان خیال¬پردازی خود را به نمایش می¬گذارند ، گرایش-های فردی و نیز سبک شخصی و دوره¬ای خویش را نیز نمایان می¬کنند . این پژوهش با عنوان « تشبیه ، قالب تصویر ساز در غزل چکیده کامل
      تصویر، اگر اساس شعر نباشد ، یکی از عناصر اصلی سازندة آن است ؛ شاعران با آفرینش تصاویر شعری خود ضمن آن که توان خیال¬پردازی خود را به نمایش می¬گذارند ، گرایش-های فردی و نیز سبک شخصی و دوره¬ای خویش را نیز نمایان می¬کنند . این پژوهش با عنوان « تشبیه ، قالب تصویر ساز در غزل وحشی» ، غزلیات این شاعر را از نظرگاه کمیّت و کیفیّت انواع تصاویر مورد بررسی قرار داده است و با بهره¬گیـری از ملاحظات سبک شناسانه مشخص می¬سازد کـه این شاعـر اوج تصویر¬آفرینی خود را در غزلیاتش نمایان ساخته و با توجه به گرایش او به ساده¬گویی، تشبیه را تقریباً به میزان استعاره استفاده کرده است . جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      8 - تعالیم اخلاقی و آموزه¬های تربیتی در مثنوی سلسله¬الذهب جامی
      برات محمدی مریم  حداد خانشان
      شماره 1 , دوره 2 , بهار 1398
      عبدالرحمان جامی از شاعران پرکار قرن نهم هجری است که پیرو شاعران پیشین خویش در ادب تعلیمی، عرفانی و غنایی شعر سروده است.در این مقاله، مثنوی سلسله¬الذهب وی به لحاظ دارا بودن مباحث تعلیمی و آموزه¬های اخلاقی بررسی شده است. نتیجه¬ی این بررسی نشان می¬دهد جامی همچون عارف و موع چکیده کامل
      عبدالرحمان جامی از شاعران پرکار قرن نهم هجری است که پیرو شاعران پیشین خویش در ادب تعلیمی، عرفانی و غنایی شعر سروده است.در این مقاله، مثنوی سلسله¬الذهب وی به لحاظ دارا بودن مباحث تعلیمی و آموزه¬های اخلاقی بررسی شده است. نتیجه¬ی این بررسی نشان می¬دهد جامی همچون عارف و موعظه¬گر دینی سعی کرده تمامی تعالیم دینی و اخلاقی را به مخاطب بیاموزد، همچنین همچون جامعه¬شناس در اجتماعش ظاهر شده و سعی دارد با انتقاد از نابه¬سامانی¬های اجتماعی، دینی و عرفانی جامعه¬اش، تعالیم و آموزه¬های اخلاقی را به مخاطبش منتقل کند. اندیشه¬ی تعلیمی او با انتقاد همراه است و به صورت مستقیم و غیر مستقیم با حکایت¬های تمثیلی سعی دارد مفاهیم خود را به مخاطب القا کند. نگاه انتقادی او بیشتر متوجه صوفیان ظاهرپرست ریاکار است که با ظاهرپرستی در دین، اخلاق انسانی را تباه می¬کنند، پادشاهان نیز در دفتر سوم مورد توجه او هستند و جامی با حکایت¬ها و داستان¬هایی اصول اخلاقی را به آنها تعلیم داده است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      9 - سبک شناسی نحوی سوانح العشاق احمد غزّالی و عبهرالعاشقین روزبهان بقلی(با رویکرد نقش گرا)
      آزاده شریفی
      شماره 2 , دوره 2 , تابستان 1398
      سوانح¬ العشاق احمد غزّالی (م 520) سلسله جنبان رسایل مستقلی است که به زبان فارسی درباره «عشق» نوشته شده-اند. احمد غزّالی در این اثر مفهوم عشق را فراتر از حدود زمینی و آسمانی بازتعریف کرده و گفتمانی صوفیانه با محوریت آن پدید آورده است. این گفتمان در رسایل متأثر از سوانح، چکیده کامل
      سوانح¬ العشاق احمد غزّالی (م 520) سلسله جنبان رسایل مستقلی است که به زبان فارسی درباره «عشق» نوشته شده-اند. احمد غزّالی در این اثر مفهوم عشق را فراتر از حدود زمینی و آسمانی بازتعریف کرده و گفتمانی صوفیانه با محوریت آن پدید آورده است. این گفتمان در رسایل متأثر از سوانح، مانند عبهرالعاشقین روزبهان بقلی،تکمیل شده و از همین طریق به شعرفارسی نیز راه یافته¬است. با وجود این، زبان پیچیده و ارزش¬های ادبی این دو رساله مانع از توجه به نظریه¬پردازی¬های مؤلفان آن شده و پژوهش¬های عرفانی عمدتاً این آثار را متونی شاعرانه ، مبتنی بر تجربه شخصی و در نتیجه فاقد چهارچوب فکری مشخّص ارزیابی کرده¬اند.در این مقاله، با به¬کارگیری ابزارهای زبان¬شناسی نقش¬گرا از جمله مفهوم «بافت موقعیت» و تحلیل «فرانقش اندیشگانی» ، جنبه تبیینی و نظریه¬پردازانه این دو متن آشکار و رابطه متقابل آن با بافت فرهنگی قرن ششم بازنموده شده است. هدف از مقایسه دو متن نشان دادن امتداد گفتمان عشق سوانح در رساله¬های بعدی و روند تکوین و تحوّل گفتمان عشق در آغاز و پایان قرن ششم بوده است. جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      10 - مولفه¬های ادب غنایی در تاریخ بیهقی
      دکتر محمدامیر مشهدی رمضان مجوزی
      شماره 1 , دوره 1 , زمستان 1397
      ادبیّات غنایی دربرگیرندۀ موضوعاتی همچون عشق، وصف، مدح، مرثیه، شادی‌نامه، عرفان و ... است و به¬طور کلی هر نوع نوشته‌ یا اثری که در آن به بازتاب عواطف و احساسات اشخاص پرداخته¬شده باشد را شامل می‌شود؛ یعنی تمام احساسات از لطیف¬ترین تا درشت¬ترین آن¬ها با همة واقعیّاتی که و چکیده کامل
      ادبیّات غنایی دربرگیرندۀ موضوعاتی همچون عشق، وصف، مدح، مرثیه، شادی‌نامه، عرفان و ... است و به¬طور کلی هر نوع نوشته‌ یا اثری که در آن به بازتاب عواطف و احساسات اشخاص پرداخته¬شده باشد را شامل می‌شود؛ یعنی تمام احساسات از لطیف¬ترین تا درشت¬ترین آن¬ها با همة واقعیّاتی که وجود¬دارد. در هر نوع ادبی می‌توان ردپایی از احساسات و عواطف اشخاص را دریافت. تلاش نگارندگان در این جستار برآن است تا مولفه¬های ادب غنایی را در تاریخ بیهقی به روش تحلیل و توصیف با استفاده از منابع کتابخانه¬ای مورد بررسی قرار دهند و در پایان بسامد هریک از مولفه¬ها را ارائه نمایند. در تاریخ بیهقی مباحثی مانند شادی، شور و شوق، اعیاد، مجالس عروسی و شراب‌خواری، شکار امیران غزنوی و نیز لحظات تأسّف بار اعدام اشخاص مهم، مرگ اطرافیان و مراثی را می‌توان به¬وفور یافت که تخیّل نویسنده در آفرینش حوادث و قهرمانان آن صحنه¬هایی بدیع از ادب غنایی را رقم زده¬است. گاهي خواننده با خواندن داستاني چون بر دار کردن حسنك وزير، به گريه مي‌افتد و گاهي با بيان شيرين آن سراپاي وجودش را تعجب و شگفتی فرامی¬گیرد كه اين خود هنري بزرگ محسوب می‌شود؛ این احساسات همان موضوعات ادبیّات غنایی است که در تاریخ بیهقی نمود داشته و بخش¬هایی از این اثر را در حیطة این نوع ادبی قرار می¬دهد. جزييات مقاله
    مقالات در انتظار انتشار

    • دسترسی آزاد مقاله

      1 - تحلیل جایگاه دیو در مرزبان نامه از منظر آموزه های دین زرتشت و اسلام و باورهای عامیانه
      خدابخش اسداللهی علیرضا کاظمی ها
      در بین متون کهن ادبیات فارسی، شواهدی از رسوخ و نفوذ اساطیر کهن ملل می توان یافت که حاکی از تأثر نویسنده یا شاعر اثر از آن اساطیر است. آنگاه که اقوال نویسنده در متن از دیدگاه اسطوره شناختی مورد بررسی قرار می گیرد؛ کم کم این تأثیرپذیری ها خود را نشان می دهند چکیده کامل
      در بین متون کهن ادبیات فارسی، شواهدی از رسوخ و نفوذ اساطیر کهن ملل می توان یافت که حاکی از تأثر نویسنده یا شاعر اثر از آن اساطیر است. آنگاه که اقوال نویسنده در متن از دیدگاه اسطوره شناختی مورد بررسی قرار می گیرد؛ کم کم این تأثیرپذیری ها خود را نشان می دهند زیرا فردی که از نظرگاه علم الأساطیر به مطالعة متون – کلاسیک و معاصر- بپردازد، در صورت وجود تأثر صاحب اثر از یک کهن الگو یا عنصر اسطوره ای، متوجه این عامل در اثر خواهد شد. در داستان دیو گاوپای و دانای دینی – که در باب چهارم مرزبان نامه ثبت شده- نیز همین عناصر دیده می شود. وجود شخصیتی منفی به نام دیو- که خود از زمان تغییرات دین زرتشتی در بین ایرانیان، جایگاه والایش را از دست داده و بر اساس آموزه های زرتشت، دارای جایگاه پست و منفور شده، از یک سو و گاو پای بودن آن از سوی دیگر، نیز خبر دادن متن مرزبان نامه از استیلایی که دیوان ابتدا بر محیط داشته اند و همچنین، گرد آمدن تمامی آنان به فرمان دیوگاوپای، همگی عناصری هستند که از دیدگاه علم الأساطیر و خوانش متون کهن و اعتقادات دین اسلام و زرتشت و نیز باورهای عامیانه ، قابل ردیابی می باشد. لذا در این پژوهش بر آن بوده ایم تا تاثیر اساطیر و معتقدات ایرانیان زرتشتی و مسلمان دراین متن را تببین کنیم . جزييات مقاله

    • دسترسی آزاد مقاله

      2 - اسم‌های خاص «باد» در مثنوی معنوی
      فرشاد اسکندری شرفی حسین صحراگرد
      مثنوی معنوی به‌عنوان برجسته‌ترین منظومۀ عرفانی ادب پارسی و یکی از آثار شاخص دورۀ سبک عراقی، واژگان عربی فراوان دارد. بسامد بالای لغات تازی در این اثر به‌گونه‌ای است که باید آن را از مختصات سبکی و مؤلفه‌های زبان شعری مولانا در مثنوی دانست. مولانا با شناختی که از ظرفیت‌ها چکیده کامل
      مثنوی معنوی به‌عنوان برجسته‌ترین منظومۀ عرفانی ادب پارسی و یکی از آثار شاخص دورۀ سبک عراقی، واژگان عربی فراوان دارد. بسامد بالای لغات تازی در این اثر به‌گونه‌ای است که باید آن را از مختصات سبکی و مؤلفه‌های زبان شعری مولانا در مثنوی دانست. مولانا با شناختی که از ظرفیت‌های معنایی واژگان عربی دارد، از آن‌ها برای خلق و بیان معانی عرفانی و اخلاقی متعدد بهرۀ بسیار جسته و بدین طریق کمبود واژه‌های فارسی در زمینۀ بیان اندیشه‌های گوناگون و والای خود را جبران نموده است. «باد»، یکی از واژه‌های مثنوی است که از رهگذر نگاه خاص مولانا به عناصر طبیعت و استفاده حداکثری از آن‌ها در آفرینش معانی عرفانی و اخلاقی، بسامد بالایی پیدا کرده و اسامی خاص متعددی نیز برای آن به کار رفته است. این پژوهش که شیوه‌ای توصیفی- تحلیلی دارد و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای صورت می‌گیرد، اسم‌های خاص باد در دفترهای شش‌گانۀ مثنوی معنوی را کاویده است. دستاورد پژوهش نشانگر این است که مولانا در مثنوی، برای باد، 7 اسم خاص را استفاده کرده که همگی مأخوذ از زبان عربی است. این اسم‌ها بر حسب فراوانی بیشتر، مشتمل بر صبا (18 بار)، صَرصَر (12 بار)، نسیم (8 بار)، سَموم (7 بار)، ریح (6 بار)، دَبور (5 بار) و شَمال (3 بار) است. هر کدام از این اسامی خاص باد در مثنوی، معانی ثانوی متعدد دارند که از میان آن‌ها صبا با 13 و شمال با 2 معنای ثانوی، دارای بیشترین و کمترین نقش‌ها و کارکردهای معنایی در مثنوی هستند. جزييات مقاله
  • صاحب امتیاز
    انجمن علمی قندپارسی
    مدير مسئول
    دکتر آرش امرایی (دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر)
    سردبیر
    دکتر سید احمد حسینی کازرونی (استاد دانشگاه آزاد اسلامی بوشهر)
    مدیر داخلی
    فتح الله آسترکی (دانشگاه خوارزمی )
    هیئت تحریریه
    دکتر سیداحمد حسینی کازرونی (استاد دانشگاه آزاد اسلامی بوشهر ) دکترمحمود رضایی دشت ارژنه (استاد دانشگاه شیراز) دکتر محمدرضا موحدی (دانشیار دانشگاه قم) دکتر قاسم صحرایی (دانشیار دانشگاه لرستان ) دکتر پروین گلی زاده (دانشیار دانشگاه شهید چمران اهواز ) دکتر علی نوری خاتونبانی (دانشیار دانشگاه لرستان) دکتر ابراهیم محمدی (دانشیار دانشگاه بیرجند) دکتر محمدنور عالم (دانشیار دانشگاه چیتاکنگ) دکتر سیف الدین میرزازاده (دانشیار پژوهشگاه زبان و ادبیات رودکی ) دکتر رسول بلاوی (دانشیار دانشگاه خلیج فارس) دکتر اسمعیل نرماشیری (دانشیار دانشگاه ولایت ) دکتر شفتالو گلمدوف (دانشیار دانشگاه تورنتو )
    شاپا: 27834166
    شاپا الکترونیکی:27834166
    پست الکترونیک
    parsijournal@yahoo.com //// info@qparsi.ir
    آدرس
    خرمشهر بلوار علی ابن ابیطالب دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر کوی اساتید کوچه ارغوان واحد 15
    تلفن
    09163675702

    جستجو

    آمار مقالات

    تعداد دوره‌ها 5
    تعداد شماره ها 15
    مقالات چاپ شده 101
    تعداد نویسندگان 226
    تعداد مشاهده مقاله 138438
    تعداد دانلود مقاله 14874
    تعداد مقالات ارسال شده 188
    تعداد مقالات رد شده 82
    تعداد مقالات پذیرفته شده 101
    درصد پذیرش 53 %
    زمان پذیرش(روز) 142
    تعداد داوران 67
    آخرین به روزرسانی 1401/04/06